Een nieuwe trend verovert de tijdlijnen van jongeren op TikTok en Instagram: looksmaxing (of looksmaxxing). Hier worden jongeren gestimuleerd om hun uiterlijk op extreme manieren te verbeteren. In de filmpjes worden zogenaamde ‘lelijke’ mensen neergezet als mislukt en ongelukkig, terwijl ‘knappe’ mensen worden gepresenteerd als succesvol, geliefd en gelukkig.
Deze zorgwekkende overtuiging krijgt op sociale media steeds meer voet aan de grond.
Wat is looksmaxing precies?
Looksmaxing is ontstaan uit de online incelgemeenschap, waar uiterlijk wordt gezien als dé sleutel tot succes en sociale acceptatie. Jongeren (zowel jongens als meisjes) worden aangemoedigd om hun uiterlijk maximaal te optimaliseren. Bij jongens zien we vaak de nadruk op een strakke kaaklijn, brede schouders en een gespierd lichaam. Bij meisjes wordt de focus meer gelegd op een gladde huid, volle lippen, symmetrie, lange wimpers en een slank maar gevormd lichaam.
Volgens de BBC is het doel niet ‘je goed voelen over jezelf’, maar ‘objectief knap zijn volgens internetstandaarden’. Een idee dat voortdurend gevoed wordt door algoritmes.
De link tussen looksmaxing en incel-denken
Looksmaxing komt niet uit het niets. Eerder schreven we over de incel-beweging. Looksmaxing is daar een verlengde van: de overtuiging dat je als ‘lelijk’ persoon waardeloos bent en nooit écht geluk of liefde zult ervaren.
Hoewel deze oorsprong sterk mannelijk is, werkt het principe ook door bij meisjes. Zij internaliseren de boodschap dat hun uiterlijk allesbepalend is voor hun sociale status, online zichtbaarheid en toekomstperspectief. Het ideaalbeeld dat ze online voorgeschoteld krijgen is vaak onrealistisch maar zeer dominant.
De rol van sociale media
Sociale media versterken dit soort denkbeelden, zeker als je in het algoritme van looksmaxing verstrikt raakt. Jongeren scrollen dagelijks langs beelden van ‘perfecte’ mensen met een ‘perfect’ leven. In reels en TikToks worden drastische make-overs verheerlijkt. Daarbij komt zelden aan bod dat veel van deze beelden zijn bewerkt, gesponsord of het resultaat zijn van cosmetische ingrepen.
Wat kunnen we doen als opvoeder of school?
- Praat met jongeren over wat ze online zien. Vraag eens: “Wat voor filmpjes zie jij op TikTok over uiterlijk of succes?”
- Leg uit hoe algoritmes werken en dat wat je online ziet, niet altijd de realiteit is. Zoals vaak het geval bij looksmaxing.
- Versterk de mediawijsheid doormiddel van voorlichtingen.
In de klas merken we dat leerlingen veel behoefte hebben aan context en begeleiding in de digitale wereld. Zeker in een fase van hun leven waarin identiteit en uiterlijk centraal staan.
Tijd voor échte gesprekken
Looksmaxing is geen onschuldig TikTok-fenomeen. Het is een digitale echo van diepere maatschappelijke zorgen over prestatie, uiterlijk en zelfacceptatie. Door hierover open in gesprek te gaan (zowel op school als thuis) kunnen we jongeren helpen om kritischer te kijken naar wat ze online zien, en positiever naar zichzelf.