Steeds meer jongeren grijpen naar een vape of een blikje energiedrank. En dat gebeurt op steeds jongere leeftijd. Waar het ooit iets was voor de middelbare school, zijn er nu zelfs basisschoolleerlingen die ermee in aanraking komen. Die trend baart zorgen, want beide producten hebben een negatieve invloed op de gezondheid van jongeren zowel lichamelijk als mentaal.
Een zorgwekkende verschuiving: basisscholieren die vapen
In meerdere regio’s in Nederland wordt alarm geslagen over het aantal jonge kinderen dat al vapet. Scholen geven aan dat gesprekken over vapen inmiddels niet pas op de middelbare school plaatsvinden, maar soms al in groep 7 of 8. Volgens een onderzoek van RTV Noord zien docenten en jeugdverpleegkundigen het gebruik “steeds jonger” worden. Iets wat wij ook merken tijdens onze lessen. De kleurrijke smaakjes en hippe verpakkingen maken vapes aantrekkelijk. Toch bevatten ze vaak nicotine, wat zeer verslavend werkt en de ontwikkeling van de hersenen kan verstoren.
Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt voor een “nieuwe golf van verslaving”. Wereldwijd zouden al 15 miljoen jonge tieners vapen.
Energiedrankjes: onschuldig of ongezond?
Naast vapen neemt ook het gebruik van energiedrankjes onder jongeren toe. Veel scholieren drinken dagelijks blikjes vol cafeïne en suiker om wakker te blijven of beter te presteren. Maar uit onderzoek van het Centrum voor Jeugd en Gezin blijkt dat dit niet zonder risico’s is. Jongeren kunnen last krijgen van hartkloppingen, slaapproblemen en concentratieverlies.
Daarnaast worden energiedrankjes in verband gebracht met mentale klachten. Een studie, besproken door het Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Leefstijl, toont dat regelmatig gebruik kan leiden tot angst, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen.
Waarom jongeren zo gevoelig zijn
Jongeren zoeken spanning, identiteit en energie. Ze willen erbij horen. Fabrikanten spelen daar slim op in met felle kleuren, zoete smaken en campagnes via sociale media. Daardoor ontstaat het beeld dat vapen of energiedrankjes “cool” zijn.
Zoals Nederland-Davos stelt: het lijkt wel een epidemie. Jongeren worden verleid door hun omgeving én door de marketing die zich steeds meer richt op hun leefwereld.
Ouders en scholen in een lastige positie
Veel ouders weten niet goed hoe ze met dit onderwerp moeten omgaan. Want wat zeg je tegen een kind dat zegt dat “iedereen het doet”? Ook scholen merken dat regels niet altijd genoeg zijn. Zelfs een verbod is lastig te handhaven als jongeren via sociale media worden beïnvloed.
In Groot-Brittannië is inmiddels een verbod op energiedrankjes onder de zestien ingevoerd. In Nederland zijn we nog niet zo ver. Toch klinkt ook hier de roep om duidelijkere regels en meer voorlichting steeds luider.
Wat kunnen scholen doen?
Bij Voorlichting op Scholen zien we dat preventie het meest effectief is wanneer scholen en ouders vroeg beginnen met het gesprek over verleidingen. Niet alleen over roken of drinken, maar ook over vapen, energiedrankjes en sociale druk.
Onze voorlichtingen voor leerlingen laten jongeren op een interactieve manier nadenken over groepsdruk, gezondheid en keuzes. Daarnaast bieden wij ouderavonden waarin ouders praktische handvatten krijgen om het gesprek thuis voort te zetten. Zo zorgen we samen dat jongeren beter begrijpen wat de risico’s zijn en sterker staan tegen verleiding.