Roken onder jongeren lijkt misschien iets van vroeger, maar de cijfers laten iets anders zien. Volgens recente gegevens heeft 16% van de scholieren ooit gerookt. Dat roept vragen op. Want hoe kan het dat jongeren nog steeds in aanraking komen met roken, terwijl de risico’s al jaren bekend zijn?
Tegelijkertijd verandert de manier waarop jongeren in contact komen met nicotine. Traditionele sigaretten maken steeds vaker plaats voor vapes en andere producten. Toch blijft de eerste stap vaak hetzelfde: experimenteren.
Waarom beginnen jongeren nog steeds met roken?
Hoewel er veel aandacht is voor de gevaren van roken, blijven jongeren nieuwsgierig. Die nieuwsgierigheid ontstaat niet zomaar. Sociale invloeden spelen een grote rol. Denk bijvoorbeeld aan vrienden die roken of de invloed van social media, waar roken soms nog steeds als “normaal” of zelfs aantrekkelijk wordt neergezet.
Daarnaast speelt groepsdruk een belangrijke rol. Jongeren willen erbij horen. Daardoor kan de stap naar een eerste sigaret kleiner lijken dan hij in werkelijkheid is. Bovendien onderschatten veel jongeren de risico’s op lange termijn. De gevolgen voelen ver weg, terwijl de sociale beloning direct is. Volgens cijfers van deze bron over roken onder jongeren blijkt dat een aanzienlijk deel van de scholieren ooit een sigaret heeft geprobeerd. Dat maakt duidelijk dat preventie nog steeds hard nodig is.
De rol van nieuwe nicotine producten
Naast traditionele sigaretten zien we een duidelijke verschuiving. Vapes en e-sigaretten zijn populair onder jongeren. Deze producten worden vaak gezien als minder schadelijk, terwijl dat beeld niet altijd klopt. Juist daardoor kunnen ze een opstap vormen naar verder nicotinegebruik.
Bovendien zijn deze producten vaak makkelijker verkrijgbaar of minder zichtbaar voor ouders en scholen. Daardoor ontstaat er een grijs gebied. Jongeren experimenteren, zonder dat volwassenen dit altijd doorhebben. Dit maakt het gesprek over roken complexer. Het gaat namelijk niet meer alleen over sigaretten, maar over een bredere groep producten.
Wat betekent dit voor de schoolomgeving?
Scholen spelen een belangrijke rol in het voorkomen van roken onder jongeren. Niet alleen door regels, maar juist door bewustwording. Jongeren hebben behoefte aan eerlijke informatie en duidelijke kaders.
Daarbij is het belangrijk om niet alleen te focussen op het verbieden van roken, maar ook op het begrijpen van gedrag. Waarom maakt een leerling bepaalde keuzes? Wat speelt er in de groep? Binnen ons aanbod van thema’s is middelengebruik een belangrijk onderdeel. Wij zien dat jongeren vaak meer openstaan voor gesprekken wanneer deze worden gevoerd door externe professionals. Dit verlaagt de drempel en zorgt voor meer herkenning.
Het gesprek aangaan blijft essentieel
Het voorkomen van roken begint bij het gesprek. Niet alleen op school, maar ook thuis. Jongeren hebben behoefte aan duidelijke grenzen, maar ook aan begrip. Door open te praten over keuzes en gevolgen, ontstaat er meer bewustzijn.
Daarbij helpt het om aan te sluiten bij de belevingswereld van jongeren. Wat zien zij online? Wat speelt er in hun vriendengroep? Juist daar liggen de aanknopingspunten voor een goed gesprek. Scholen kunnen hierin een belangrijke stap zetten. Bijvoorbeeld door het organiseren van voorlichting voor leerlingen of een ouderavond, waarin dit onderwerp centraal staat. Zo ontstaat er een gezamenlijke aanpak.
Roken onder jongeren blijft een actueel aandachtspunt
Dat 16% van de scholieren ooit heeft gerookt, laat zien dat dit onderwerp nog steeds actueel is. Roken is niet verdwenen uit het leven van jongeren, maar verandert van vorm. Daarom blijft het belangrijk om alert te zijn. Niet alleen op gedrag, maar ook op de invloed van de omgeving.
Door tijdig in gesprek te gaan en bewustwording te vergroten, kunnen we samen bijdragen aan gezondere keuzes.