Het aantal soa’s in Europa stijgt harder dan in jaren het geval is geweest. Vooral gonorroe en syfilis nemen sterk toe, ook onder jongeren. Volgens Europese gezondheidsorganisaties gaat het om de hoogste aantallen sinds het begin van de registraties. Ook in Nederland zien instanties een duidelijke stijging van het aantal besmettingen.
De zorgen gaan daarbij niet alleen over seksueel gedrag, maar ook over de invloed van online desinformatie. Jongeren krijgen via social media steeds vaker verkeerde of misleidende informatie over soa’s, anticonceptie en veilig vrijen. Daardoor ontstaat verwarring over risico’s, symptomen en bescherming.
Vooral gonorroe en syfilis nemen sterk toe
Uit cijfers van Europese gezondheidsinstanties blijkt dat vooral besmettingen met gonorroe en syfilis sterk stijgen. Volgens berichtgeving zien experts deze ontwikkeling in vrijwel heel Europa terug. Ook in Nederland loopt het aantal meldingen verder op.
Bij gonorroe gaat het niet alleen om meer besmettingen, maar ook om een groeiende zorg rondom antibioticaresistentie. Dat betekent dat sommige varianten moeilijker te behandelen worden. Syfilis, een soa die lange tijd minder zichtbaar leek, komt eveneens steeds vaker voor.
Opvallend is dat gezondheidsorganisaties benadrukken dat jongeren niet altijd goed op de hoogte zijn van de risico’s. Veel kennis over soa’s wordt tegenwoordig opgedaan via TikTok, Instagram of online influencers, terwijl betrouwbare seksuele voorlichting online moeilijker zichtbaar is.
Jongeren lopen online tegen een muur van desinformatie aan
NOS sprak met experts die aangeven dat jongeren steeds vaker verkeerde informatie tegenkomen over soa’s en anticonceptie. Op sociale media circuleren video’s waarin condoomgebruik wordt afgeraden, waarin soa’s worden gebagatelliseerd of waarin onjuiste medische claims worden gedeeld.
Dat past binnen een bredere ontwikkeling waarbij jongeren gezondheidsinformatie steeds vaker online zoeken. Het probleem is alleen dat sociale media niet ontworpen zijn om betrouwbare informatie bovenaan te zetten. Content die schokt, polariseert of emoties oproept krijgt vaak meer bereik dan genuanceerde uitleg van artsen of gezondheidsorganisaties.
Hierdoor ontstaat een omgeving waarin feiten en meningen door elkaar lopen. Jongeren kunnen daardoor moeilijker inschatten wat waar is en wat niet. Zeker op onderwerpen als seksualiteit, relaties en gezondheid heeft dat directe invloed op gedrag.
Minder condoomgebruik speelt waarschijnlijk ook mee
Naast desinformatie wijzen experts ook op een afname van condoomgebruik onder jongeren. Dat sluit aan bij eerdere onderzoeken waaruit blijkt dat condooms minder vanzelfsprekend zijn geworden binnen relaties en seksuele contacten.
In een eerdere blog van Voorlichting op Scholen over condoomgebruik onder jongeren werd al beschreven dat veel jongeren condooms vooral zien als bescherming tegen zwangerschap, terwijl de bescherming tegen soa’s minder aandacht krijgt. Daarnaast speelt groepsdruk een rol. Binnen online cultuur en sociale media wordt onbeschermde seks soms genormaliseerd of zelfs geromantiseerd.
Ook datingapps veranderen de manier waarop jongeren relaties en seksualiteit beleven. Contacten ontstaan sneller en laagdrempeliger, terwijl gesprekken over grenzen, bescherming en gezondheid niet altijd vanzelf plaatsvinden.
Waarom seksuele voorlichting belangrijk blijft
De stijging van soa’s in Europa laat zien dat seksuele voorlichting meer is dan alleen uitleg geven over lichamelijke gezondheid. Jongeren hebben ook begeleiding nodig in het herkennen van online desinformatie, groepsdruk en sociale normen die via platforms worden verspreid.
Goede voorlichting helpt jongeren om betrouwbaardere keuzes te maken, vragen te durven stellen en risico’s beter te begrijpen. Daarbij gaat het niet alleen over waarschuwingen, maar juist ook over mediawijsheid, online beïnvloeding en het leren herkennen van misleidende informatie. Steeds vaker raken thema’s als gezondheid, sociale media en online cultuur namelijk met elkaar verweven. Wat jongeren online zien, beïnvloedt hoe zij denken over relaties, seksualiteit en veiligheid.
De online leefwereld speelt een steeds grotere rol
De sterke stijging van soa’s in Europa laat zien hoe groot de invloed van online platforms inmiddels is geworden op het gedrag van jongeren. Informatie over seksualiteit komt allang niet meer alleen uit schoolboeken of gesprekken thuis, maar steeds vaker uit video’s, trends en influencers op sociale media.
Juist daarom wordt het steeds belangrijker dat jongeren leren omgaan met online informatie, groepsdruk en digitale beïnvloeding. Want wanneer misleidende informatie sneller verspreid wordt dan betrouwbare uitleg, ontstaat er een omgeving waarin risico’s makkelijk worden onderschat. Voorlichting en mediawijsheid spelen daarin een steeds grotere rol.