Creatine hoort voor veel jongeren inmiddels bij de sportschool. Op TikTok, Instagram en YouTube laten fitnessinfluencers zien welke supplementen zij gebruiken en creatine staat daarbij regelmatig tussen de eiwitshakes en pre-workouts. Een nieuw Amerikaans onderzoek laat zien dat het gebruik van creatine onder tieners de afgelopen jaren sterk is toegenomen.
Dat betekent niet automatisch dat creatine gevaarlijk is. Bij volwassenen is creatine juist een van de meest onderzochte sportsupplementen. Voor kinderen en tieners ligt dat anders: onderzoek naar langdurig gebruik tijdens de adolescentie is nog beperkt. Juist daarom is het belangrijk om te begrijpen waarom jongeren het gebruiken en welke boodschap zij online meekrijgen.
Wat is creatine?
Creatine is een stof die het lichaam zelf aanmaakt en die ook voorkomt in voedingsmiddelen zoals vlees en vis. De stof speelt een rol bij de energievoorziening van spieren, vooral tijdens korte en intensieve inspanningen.
Als supplement wordt creatine meestal als poeder verkocht. Vooral binnen krachttraining en andere explosieve sporten wordt het gebruikt om sportprestaties te ondersteunen. Bij volwassenen is daar veel onderzoek naar gedaan en zijn de effecten relatief goed onderbouwd.
Die bekendheid zorgt er ook voor dat creatine online vaak wordt gepresenteerd als een heel normaal onderdeel van sporten. Voor jongeren kan daardoor het beeld ontstaan dat een pot creatine bijna net zo vanzelfsprekend is als een sporttas of sportschoolabonnement.
Creatinegebruik onder Amerikaanse tieners neemt toe
Onderzoekers van de University of Michigan keken naar gegevens uit het langlopende Amerikaanse onderzoek Monitoring the Future. Daaruit blijkt dat het gebruik van creatine onder adolescenten de afgelopen jaren duidelijk is gestegen. Bij meisjes nam het gebruik relatief sterker toe dan bij jongens, al vormen jongens nog steeds de grootste groep gebruikers.
De cijfers gaan over Amerikaanse jongeren en kunnen dus niet één op één worden vertaald naar Nederland. Ze laten wel zien hoe creatine binnen de jongerencultuur zichtbaarder wordt. Volgens de onderzoekers kan de groei samenhangen met de populariteit van fitnesscontent, influencers en online trends waarin spiergroei en het optimaliseren van het lichaam veel aandacht krijgen.
Dat sluit aan bij onderwerpen waar we eerder over schreven, zoals supplementen en jongeren, looksmaxxing en bigorexia. Niet iedere jongere die creatine gebruikt is extreem met zijn of haar uiterlijk bezig. Wel bewegen deze onderwerpen zich steeds vaker binnen dezelfde online fitnesswereld.
Waarom spreekt creatine jongeren aan?
Voor jongeren die beginnen met krachttraining kan vooruitgang belangrijk zijn. Meer gewicht kunnen tillen, zichtbare spieren krijgen of sneller resultaat zien kan motiverend werken. Op sociale media worden die resultaten bovendien voortdurend zichtbaar gemaakt.
Daarbij wordt creatine vaak anders besproken dan bijvoorbeeld anabolen of experimentele fitnessmiddelen. Het is legaal, vrij verkrijgbaar en wordt ook door veel volwassen sporters gebruikt. Hierdoor kan de stap om het zelf te proberen klein voelen.
Online filmpjes maken die stap soms nog kleiner. Creatine wordt door creators toegevoegd aan een shake, meegenomen in een dagelijkse routine of genoemd in video’s over “wat ik op een dag gebruik”. De vraag verschuift daardoor gemakkelijk van heb ik dit eigenlijk nodig? naar welke creatine moet ik kopen?
Is creatine veilig voor tieners?
Bij de vraag of creatine veilig is voor tieners is vooral belangrijk om onderscheid te maken tussen wat we weten over volwassenen en wat we weten over jongeren. Creatine is uitgebreid onderzocht bij volwassen sporters, maar er is veel minder onderzoek gedaan naar gebruik tijdens de tienerjaren.
Een wetenschappelijke review uit 2023 laat dat verschil goed zien. De onderzoekers bekeken 13 studies naar creatinegebruik bij kinderen en adolescenten, met in totaal 268 deelnemers tussen gemiddeld 11,5 en 18,2 jaar. De meeste onderzoeken gingen over jonge voetballers en zwemmers. De onderzoekers beoordeelden de kwaliteit van het beschikbare bewijs als beperkt. Bovendien was geen van deze studies specifiek opgezet om de veiligheid van creatine te onderzoeken. Daardoor konden zij geen stevige conclusies trekken over de veiligheid én effectiviteit van creatine bij jongeren.
Een systematische review uit 2026 keek juist specifiek naar de veiligheid van creatine bij adolescenten en fysiek actieve jongeren. Daarvoor werden vijf onderzoeken meegenomen. Binnen de onderzochte periodes vonden de onderzoekers geen consistente aanwijzingen voor problemen met onder andere de nierfunctie, leverwaarden of cardiometabole gezondheid. Ook werden geen ernstige bijwerkingen aan creatine toegeschreven.
Dat klinkt geruststellend, maar ook deze onderzoekers plaatsen een belangrijke kanttekening. Het aantal studies is nog klein, de onderzochte groepen zijn beperkt en er is weinig bekend over langdurig gebruik. Er is dus een verschil tussen geen duidelijke schadelijke effecten gevonden in het onderzoek dat er nu is en weten dat langdurig gebruik bij tieners veilig is. Voor dat laatste is op dit moment nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs.
Meer dan alleen de vraag of creatine werkt
Bij creatine onder tieners draait het daarom niet alleen om de werking van één supplement. Het is minstens zo interessant om te kijken naar de omgeving waarin jongeren ermee kennismaken.
Een jongere die regelmatig fitnesscontent bekijkt, kan naast creatine ook eiwitpoeders, pre-workouts, cafeïnehoudende producten en andere supplementen tegenkomen. De onderzoekers van de University of Michigan noemen die bredere context eveneens als aandachtspunt. Creatinegebruik hoeft op zichzelf geen reden tot alarm te zijn, maar kan onderdeel zijn van een steeds sterkere focus op spiergroei en prestatie.
Praat niet alleen over het potje creatine
Wanneer een tiener creatine wil gebruiken, is alleen zeggen dat iets “goed” of “slecht” is meestal niet genoeg. Interessanter is om te vragen waar de behoefte vandaan komt.
Wie raadde het supplement aan? Welke resultaten verwacht iemand ervan? Welke influencers of fitnessaccounts worden gevolgd? En wordt er naast creatine nog iets anders gebruikt?
Zo ontstaat een gesprek over meer dan één supplement. Het gaat ook over verwachtingen rondom het lichaam, online informatie, reclame en het verschil tussen advies voor volwassenen en advies voor een lichaam dat nog in ontwikkeling is.
Voor jongeren blijven goede voeding, voldoende slaap, herstel en een passende trainingsopbouw de belangrijkste basis. Wanneer een minderjarige toch voedings- of sportsupplementen wil gebruiken, is het verstandig om daar niet alleen op basis van sociale media mee te experimenteren en bij vragen een arts of deskundige sportdiëtist te betrekken.
Van sportsupplement naar normaal onderdeel van de fitnessroutine
Creatine is geen nieuw middel. Wat wel verandert, is de plaats die het inneemt in de leefwereld van jongeren. Waar sportsupplementen vroeger vooral verbonden waren aan fanatieke krachtsporters, verschijnen ze tegenwoordig dagelijks tussen trainingsvideo’s, eetdagboeken en fitnessroutines op sociale media.
De stijging onder Amerikaanse tieners is daarom vooral een aanleiding om beter te kijken naar die normalisering. Niet iedere pot creatine is direct reden voor zorgen. Maar wanneer steeds jongere sporters het vanzelfsprekend vinden dat supplementen nodig zijn om vooruitgang te boeken, is het belangrijk om het gesprek te voeren over wat ze gebruiken, waarom ze dat gebruiken en waar hun informatie vandaan komt.