Het klinkt als snel geld verdienen: investeren in een product en anderen aanbrengen die hetzelfde doen. Jongeren zien op sociale media steeds vaker dit soort ‘kansrijke verdienmodellen’ voorbijkomen. In werkelijkheid zijn ze vaak slachtoffer van een piramidespel, een illegale vorm van multilevelmarketing die vooral op kwetsbare jongeren mikt.
Jongeren op zoek naar financiële vrijheid
Online geld verdienen is voor veel jongeren aantrekkelijk. TikTok, Instagram en Snapchat staan vol met verhalen over jongeren die zogenaamd miljonair zijn geworden door “de juiste mindset” of “slim investeren in jezelf”. Vaak blijkt het een geraffineerde marketingtruc. Jongeren worden verleid om geld te investeren in bijvoorbeeld crypto-trainingen of dure cursussen, waarbij ze zelf ook anderen moeten aanbrengen om winst te maken.
Volgens een artikel in het AD zit daar vaak een piramidespel achter. Daarbij komt alleen de top van de piramide aan het verdienen toe, terwijl de rest geld verliest. Jongeren die onderaan instappen, raken niet alleen hun investering kwijt, maar voelen zich ook schuldig omdat ze anderen erin mee hebben getrokken.
Multilevelmarketing versus piramidespel
Multilevelmarketing (MLM) is op zichzelf niet illegaal. Het draait om verkoop via een netwerkstructuur. Maar als het verdienmodel volledig afhankelijk is van het aanbrengen van nieuwe leden (in plaats van productverkoop) verandert het in een piramidespel. En dat is wél verboden.
Jongeren herkennen dat verschil vaak niet. Ze worden geronseld via medeleerlingen of influencers. Wat begint als een onschuldige uitnodiging voor een ‘succesvolle mindsetgroep’, kan eindigen in schulden, druk en wantrouwen.
Invloed van finfluencers
De opkomst van zogenaamde finfluencers (influencers die zich richten op geld verdienen) versterkt dit probleem. Zij tonen luxe auto’s, reizen en een ‘passief inkomen’. Wat ze niet vertellen: dat hun verdienmodel afhankelijk is van instappers die vaak niets verdienen.
In onze blog over finfluencers en jongeren waarschuwde we al eerder voor deze ontwikkeling. Jongeren worden niet alleen verleid, maar soms ook misleid door mensen die zelf amper verstand hebben van financiële systemen.
Wat kunnen scholen doen?
Voorlichting is cruciaal. Jongeren moeten leren kritisch denken, ook online. Tijdens onze interactieve voorlichting voor leerlingen behandelen we actuele thema’s zoals finfluencers en financiële verleiding bij bijvoorbeeld gokken.
Daarnaast bieden we ook ouderavonden aan waarin we ouders leren hoe zij hun kind kunnen herkennen in deze situaties. Denk aan plotselinge focus op geld, geheimzinnig gedrag of het kopiëren van uitspraken van ‘mentoren’.