Wie mag jouw Story zien? Op Instagram kun je daarvoor Close Friends gebruiken en op Snapchat bestaan Private Stories. In de basis zijn het handige privacyfuncties: je bepaalt zelf met welke vrienden je bepaalde foto’s, video’s of updates deelt. Toch kunnen Close Friends en Private Stories onder jongeren ook een andere betekenis krijgen.
Want wie wordt toegevoegd, hoort ineens bij een kleinere groep. En wie wordt verwijderd, kan zich afvragen waarom. Zo kan een lijst die bedoeld is om je publiek af te bakenen ongemerkt ook gaan voelen als een sociale ranglijst: wie hoort bij de inner circle, wie staat daar net buiten en wanneer verandert dat?
Close Friends en Private Stories werken volgens hetzelfde principe
Met Close Friends op Instagram kiest een gebruiker zelf welke mensen bepaalde Stories mogen bekijken. Deze Stories zijn herkenbaar aan de groene cirkel. Daardoor weet iemand niet alleen dat de content voor een beperkte groep bedoeld is, maar ook: ik behoor blijkbaar tot die groep.
Op Snapchat werkt dat vergelijkbaar met Private Stories. De maker kiest zelf welke vrienden het privéverhaal kunnen bekijken. Andere vrienden krijgen volgens Snapchat geen melding dat zo’n verhaal bestaat of dat zij geen toegang hebben. Wie wel toegang heeft, weet dus dat hij of zij bewust geselecteerd is.
Dat maakt deze functies anders dan een gewone Story. Het gaat niet alleen om de inhoud die wordt gedeeld, maar ook om wie toestemming krijgt om mee te kijken.
Van privacyfunctie naar sociale laag
Een kleinere groep kan juist prettig zijn. Jongeren hoeven niet iedere foto, grap of persoonlijke update met al hun volgers of Snapchat-vrienden te delen. Een besloten Story biedt ruimte voor content die persoonlijker, gekker of minder gepolijst is.
Dat past bij een bredere ontwikkeling op sociale media. Eerder schreven we al dat jongeren minder openbaar lijken te delen en vaker kiezen voor Stories, privéaccounts en kleinere online groepen.
Tegelijkertijd ontstaat daardoor een nieuwe sociale laag. Als een vriend iets deelt met honderd volgers, zegt het weinig dat jij het ziet. Maar als een Story alleen zichtbaar is voor tien zorgvuldig gekozen vrienden, kan jouw aanwezigheid in die groep veel meer betekenis krijgen.
De technische keuze ‘wie mag dit zien?’ kan daardoor sociaal worden geïnterpreteerd als: wie hoort dichtbij mij?
Toegevoegd worden kan voelen als bevestiging
Vooral binnen vriendengroepen kan toegang tot een besloten Story iets zeggen over vertrouwen. Jongeren kunnen daar persoonlijke frustraties, gênante filmpjes, inside jokes, verliefdheden of gebeurtenissen binnen hun vriendengroep delen die niet voor iedereen bedoeld zijn.
Wanneer iemand je toevoegt aan zo’n groep, kan dat daarom voelen als erkenning. Je krijgt toegang tot een kant van iemand die niet iedereen te zien krijgt. Daarmee kan een Private Story of Close Friends-lijst functioneren als een soort digitale inner circle.
Dat hoeft helemaal niet bewust zo bedoeld te zijn. De maker kan simpelweg een kleiner publiek willen. Toch kan degene die wordt toegevoegd daar wél sociale betekenis aan geven.
En wat als je ineens niets meer ziet?
Andersom kan het verwijderen uit zo’n groep juist vragen oproepen. Instagram en Snapchat sturen geen bericht met de mededeling dat iemand je heeft verwijderd. Toch kunnen jongeren veranderingen opmerken. Een groene Close Friends Story verschijnt bijvoorbeeld niet meer, terwijl vrienden er wel over praten. Of iemand merkt dat anderen nog steeds toegang hebben tot een bepaald Snapchat-verhaal.
Daarbij ontbreekt vaak uitleg. Is er ruzie? Is iemand boos? Ben ik niet meer zo’n goede vriend? Of heeft de ander gewoon de lijst opgeschoond?
Onderzoek naar sociale media en vriendschappen onder jongeren laat zien dat online verwachtingen en zichtbare signalen binnen vriendschappen kunnen bijdragen aan stress en conflicten. Niet reageren, ergens niet bij betrokken worden of zien dat anderen wel contact hebben, kan daardoor meer betekenis krijgen dan de technische handeling zelf doet vermoeden.
Een simpele wijziging in een vriendenlijst kan zo onderdeel worden van de dynamiek die normaal gesproken ook op school, tijdens het uitgaan of binnen een vriendengroep speelt.
Snapchat heeft nóg een zichtbare vriendenlaag
Snapchat voegt daar met de Best Friends-functie nog iets aan toe. Die werkt anders dan een Private Story. Gebruikers kiezen niet zelf wie op hun Best Friends-lijst staat; Snapchat bepaalt dit op basis van met wie iemand veel Snapt en chat.
Ook zo’n functie kan relaties meetbaar maken. Wie veel contact heeft, verschijnt hoger of krijgt via Friend Emojis een bepaalde plek binnen de onderlinge interactie. Daarmee wordt iets wat normaal vrij abstract is (met wie heb ik het meeste contact?) zichtbaar in de app.
Dat sluit aan bij andere functies die sociale relaties in cijfers of symbolen uitdrukken. Denk aan streaks, de Snapscore, likes, volgers en views. Eerder schreven we al over de betekenis die zulke cijfers voor jongeren kunnen krijgen.
Private Stories voegen daar een andere vorm aan toe. Niet hoeveel contact iemand heeft wordt zichtbaar, maar wie wel en niet toegang krijgt.
Waarom besloten Stories zo persoonlijk kunnen voelen
Tijdens de adolescentie worden vriendschappen en het gevoel ergens bij te horen steeds belangrijker. Sociale media lopen daar voortdurend doorheen. Een gesprek begint op school en gaat ’s avonds verder op Snapchat. Een ruzie in een vriendengroep wordt zichtbaar in wie elkaar nog volgt, wie reageert en wie toegang heeft tot welke Story.
Onderzoek naar digitale vriendschappen laat bovendien zien dat jongeren druk kunnen ervaren om bereikbaar te blijven voor vrienden. Sociale media maken het mogelijk om vrijwel continu te zien wie online is, wie reageert en wie met anderen contact heeft.
Close Friends en Private Stories voegen daar nog een signaal aan toe. Niet alleen je activiteit is zichtbaar, maar soms ook je plek binnen verschillende sociale kringen.
Daarmee is zo’n lijst niet automatisch een officiële rangschikking van beste naar minst goede vrienden. Voor jongeren kan hij echter wel zo vóélen.
Besloten betekent bovendien niet automatisch privé
Een kleinere kijkersgroep kan ook een gevoel van veiligheid geven. Toch blijft het belangrijk om te beseffen dat iemand uit een Private Story een screenshot of schermopname kan maken. Snapchat wijst daar zelf ook expliciet op.
Hetzelfde principe geldt voor Instagram. Zodra je iets met anderen deelt, heb je nooit volledig in de hand wat zij ermee doen. Juist omdat in besloten groepen vaak persoonlijkere content wordt geplaatst, spelen vertrouwen en onderlinge afspraken daar een belangrijke rol.
Daarom gaat het onderwerp niet alleen over privacyinstellingen. Het gaat ook over grenzen: wat deel je, met wie doe je dat en wat verwacht je vervolgens van elkaar?
Wie mag meedoen zegt soms net zoveel als wat er wordt gedeeld
Close Friends op Instagram en Private Stories op Snapchat zijn in de eerste plaats nuttige manieren om niet alles met iedereen te delen. Jongeren krijgen daarmee meer controle over hun publiek en kunnen verschillende kanten van zichzelf met verschillende groepen delen.
Maar zodra jongeren betekenis geven aan wie wel en niet wordt geselecteerd, ontstaat er ook een sociale laag. Toegevoegd worden kan voelen als vertrouwen of erkenning. Verwijderd worden kan juist onzekerheid of FOMO oproepen.
Zo ontstaat naast likes, volgers, streaks en Snapscores nog een minder zichtbare vorm van sociale status. Niet alleen hoeveel aandacht je krijgt telt, maar soms ook tot welke groep je toegang hebt.
En juist daarom is het interessant om niet alleen te vragen wat jongeren online delen, maar ook: met wie?