De examenperiode is voor veel jongeren een spannende tijd. Waar gezonde spanning normaal is, lijkt de druk rondom examens steeds groter te worden. Dat merkt ook het LAKS, het Landelijk Aktie Komitee Scholieren. Daarom opent de organisatie dit jaar opnieuw een speciale stresslijn voor examenleerlingen. Volgens de GGD is de toename van prestatiedruk duidelijk merkbaar onder jongeren tijdens de examenperiode.
De stap van LAKS laat zien hoe serieus mentale druk onder jongeren inmiddels wordt genomen. Niet alleen cijfers en prestaties spelen mee, maar ook sociale media, verwachtingen vanuit de omgeving en de constante vergelijking met anderen zorgen voor extra spanning.
Prestatiedruk begint steeds eerder
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat jongeren zich steeds vaker overweldigd voelen door schooldruk. Tijdens examens wordt die spanning vaak nog sterker. Jongeren ervaren druk om hoge cijfers te halen, willen voldoen aan verwachtingen van ouders of school en vergelijken zichzelf continu met leeftijdsgenoten.
Sociale media versterken dat gevoel regelmatig. Op platforms zoals TikTok en Instagram delen jongeren massaal video’s over examens, studieschema’s en resultaten. Hoewel dat soms motiverend kan werken, zorgt het ook voor extra druk. Jongeren krijgen voortdurend beelden te zien van anderen die “perfect voorbereid” lijken of ogenschijnlijk zonder moeite presteren. Juist in deze periode blijkt hoe belangrijk het is dat jongeren leren omgaan met stress, prestatiedruk en online beïnvloeding. Niet iedere leerling beschikt automatisch over die vaardigheden.
LAKS wil leerlingen laagdrempelig helpen
De stresslijn van LAKS is bedoeld voor examenleerlingen die behoefte hebben aan een luisterend oor of praktische ondersteuning. Scholieren kunnen contact opnemen wanneer zij zich gespannen, onzeker of overweldigd voelen tijdens de examenperiode. LAKS werkt daarbij samen met organisaties zoals In je bol, die zich richten op de mentale gezondheid van jongeren.
Volgens LAKS merken steeds meer jongeren dat de druk rondom examens verder gaat dan alleen “een beetje zenuwachtig zijn”. Sommige leerlingen slapen slecht, ervaren paniekklachten of voelen zich continu gespannen. De organisatie wil voorkomen dat jongeren met die gevoelens blijven rondlopen.
De stap laat ook zien dat mentale ondersteuning rondom onderwijs steeds belangrijker wordt. Niet alleen tijdens examens, maar gedurende het hele schooljaar.
Jongeren staan voortdurend “aan”
Wat de huidige generatie jongeren onderscheidt van eerdere generaties, is dat de schooldruk nauwelijks stopt wanneer de schooldag voorbij is. Via telefoons blijven groepsapps, cijfers, studietips en sociale media continu aanwezig. Jongeren hebben daardoor minder rustmomenten dan vroeger.
Daarnaast spelen online vergelijkingen een grote rol. Wanneer jongeren voortdurend zien hoe anderen leren, presteren of hun leven presenteren, kan dat het gevoel versterken dat zij achterlopen. Dat maakt prestatiedruk niet alleen een schoolprobleem, maar ook een digitaal vraagstuk.
Juist daarom wordt digitale geletterdheid steeds belangrijker. Jongeren moeten leren herkennen hoe online content invloed heeft op hun zelfbeeld, stressniveau en verwachtingen van zichzelf. Het gaat daarbij niet alleen om schermtijd, maar vooral om bewust omgaan met digitale prikkels.
Stress hoort erbij, maar overbelasting niet
Een bepaalde mate van spanning rondom examens is normaal. Gezonde stress kan zelfs helpen om scherp en geconcentreerd te blijven. Het probleem ontstaat wanneer jongeren het gevoel krijgen dat zij continu moeten presteren of geen fouten mogen maken.
Veel jongeren vinden het bovendien lastig om hierover te praten. Ze willen anderen niet teleurstellen of denken dat iedereen dezelfde druk ervaart. Daardoor blijven signalen van overbelasting soms lang onzichtbaar.
De komst van de stresslijn laat zien dat steeds meer organisaties erkennen hoe belangrijk mentale ondersteuning voor jongeren is. Het normaliseren van gesprekken over stress en prestatiedruk kan ervoor zorgen dat jongeren eerder hulp zoeken wanneer het teveel wordt.
Meer aandacht voor mentale weerbaarheid
De examenperiode maakt opnieuw zichtbaar hoe belangrijk mentale weerbaarheid onder jongeren is geworden. Niet alleen goede cijfers zijn belangrijk, maar ook leren omgaan met druk, verwachtingen en online invloeden. Scholen, ouders en organisaties spelen daarin allemaal een rol.