Lachgas lijkt minder populair dan een paar jaar geleden. Sinds het landelijke verbod op recreatief gebruik in 2023 is het aantal gebruikers afgenomen. Toch waarschuwen artsen en het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) dat de gezondheidsrisico’s nog altijd groot zijn. Sterker nog: het aantal meldingen van ernstige vergiftigingen blijft stijgen.
Voor ouders, scholen en jongeren is het daarom belangrijk om te weten dat minder gebruik niet automatisch betekent dat het probleem is verdwenen.
Minder jongeren gebruiken lachgas
Een paar jaar geleden waren lachgaspatronen en grote cilinders regelmatig te zien op straat, bij festivals en op feestjes. Inmiddels is dat beeld veranderd. Het verbod op recreatief lachgas gebruik heeft eraan bijgedragen dat het middel minder zichtbaar en minder makkelijk verkrijgbaar is.
Toch is lachgas niet verdwenen. Sommige jongeren gebruiken het nog steeds tijdens feestjes of festivals. Daarnaast zijn er gebruikers die overstappen op grotere cilinders, waardoor in korte tijd veel grotere hoeveelheden lachgas worden ingeademd dan vroeger met losse patronen. Juist dat brengt extra risico’s met zich mee.
Waarom is lachgas gevaarlijk?
Veel jongeren denken dat lachgas een relatief onschuldig middel is omdat de effecten vaak maar kort duren. Het geeft enkele minuten een gevoel van ontspanning, duizeligheid of euforie. Dat betekent echter niet dat het veilig is.
Lachgas kan ervoor zorgen dat vitamine B12 in het lichaam wordt uitgeschakeld. Deze vitamine is belangrijk voor de werking van zenuwen. Bij regelmatig of veelvuldig gebruik kunnen zenuwen beschadigd raken. In ernstige gevallen ontstaan tintelingen, gevoelloosheid of krachtverlies in armen en benen. Sommige gebruikers kunnen tijdelijk nauwelijks meer lopen. Volgens artsen melden zich nog altijd mensen met ernstige zenuwschade als gevolg van lachgas gebruik. Herstel is mogelijk, maar kan maanden duren en soms blijven klachten langdurig aanwezig.
Steeds meer vergiftigingen
Hoewel het aantal gebruikers daalt, ziet het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum juist een stijging van het aantal meldingen van ernstige gezondheidsproblemen na lachgasgebruik. Dat lijkt tegenstrijdig, maar heeft een verklaring.
De groep die nog wel lachgas gebruikt, gebruikt vaak grotere hoeveelheden dan voorheen. Hierdoor neemt de kans op ernstige gezondheidsproblemen toe. Ook combineren sommige gebruikers lachgas met alcohol of andere drugs, waardoor risico’s verder kunnen oplopen.
Artsen zien onder andere:
- verkeersongevallen doordat mensen direct na gebruik deelnemen aan het verkeer.
- ernstige zenuwbeschadigingen;
- verlammingsverschijnselen;
- zuurstoftekort;
- bewustzijnsverlies;
Waarom blijven jongeren lachgas gebruiken?
Net als bij veel andere middelen speelt groepsdruk een belangrijke rol. Lachgas wordt soms nog steeds gezien als een grappig of onschuldig party middel. Omdat de effecten snel verdwijnen, onderschatten veel jongeren de mogelijke gevolgen.
Daarnaast worden ernstige gezondheidsproblemen vaak pas zichtbaar na herhaald of intensief gebruik. Daardoor ontstaat gemakkelijk het idee dat “het bij mij wel meevalt”. Juist die gedachte maakt lachgas verraderlijk.
Wat kunnen ouders en scholen doen?
Een verbod alleen voorkomt niet dat jongeren experimenteren. Daarom blijft voorlichting belangrijk. Het helpt wanneer jongeren weten dat ernstige zenuwschade niet alleen ontstaat bij jarenlang gebruik, maar ook kan optreden na intensief gebruik in een relatief korte periode.
Ga daarbij vooral het gesprek aan zonder direct te veroordelen. Jongeren staan vaak meer open voor eerlijke informatie over risico’s dan voor alleen waarschuwingen. Scholen kunnen aandacht besteden aan lachgas tijdens lessen over gezondheid, middelengebruik en groepsdruk. Daarbij is het belangrijk om niet alleen de regels uit te leggen, maar ook te bespreken waarom sommige jongeren toch kiezen voor middelengebruik en welke gevolgen dat kan hebben.
Blijf alert, ook als het probleem minder zichtbaar lijkt
Dat lachgas minder vaak wordt gebruikt dan enkele jaren geleden is een positieve ontwikkeling. Tegelijk laten de cijfers zien dat de gebruikers die overblijven soms grotere risico’s nemen, met ernstige gezondheidsproblemen als gevolg.
Daarom blijft het belangrijk dat ouders, scholen en jongeren betrouwbare informatie blijven delen. Goede voorlichting helpt om misverstanden weg te nemen en jongeren bewustere keuzes te laten maken voordat experimenteren uitmondt in blijvende schade.
