De zomervakantie is voor veel gezinnen hét moment om foto’s en video’s te maken. Een dag op het strand, een bezoek aan een pretpark of een mooie wandeling in de bergen: ouders leggen deze momenten graag vast en delen ze regelmatig via Instagram, Facebook, TikTok of WhatsApp. Het voelt als een eenvoudige manier om familie en vrienden mee te laten genieten van bijzondere herinneringen.
Tegelijkertijd groeit de aandacht voor een vraag die steeds relevanter wordt: wat betekent al dat online delen voor kinderen zelf? Het online delen van foto’s, video’s en informatie over kinderen door ouders zorgt ervoor dat veel kinderen al een digitale voetafdruk hebben voordat ze zelf bewust online actief zijn. Dat roept vragen op over privacy, veiligheid en digitale weerbaarheid.
Wat is sharenting?
Sharenting is een samenvoeging van de Engelse woorden sharing en parenting. Het beschrijft het online delen van foto’s, video’s en persoonlijke informatie over kinderen door ouders of verzorgers. Dat gebeurt vaak uit trots of om mooie momenten met anderen te delen.
Inmiddels is sharenting een normaal onderdeel geworden van sociale media. Niet alleen vakantiefoto’s worden gedeeld, maar ook beelden van verjaardagen, sportwedstrijden, de eerste schooldag of andere bijzondere mijlpalen. Ook video’s waarin een jongere hoort dat hij of zij is geslaagd voor het examen worden jaarlijks massaal bekeken en gedeeld.
Waarom vakantiefoto’s extra aandacht verdienen
Tijdens vakanties worden veel meer foto’s en video’s gemaakt dan in de rest van het jaar. Bovendien zijn ouders vaak ontspannen en hebben zij meer tijd om beelden direct online te plaatsen. Juist vakantiefoto’s bevatten regelmatig meer informatie dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Denk aan een herkenbare camping, een vakantiehuis met huisnummer, de naam van een hotel, GPS-locatiegegevens of beelden waarop duidelijk te zien is waar een gezin verblijft. Ook kleding met een schoolnaam of sportvereniging kan onbedoeld persoonlijke informatie prijsgeven. Vaak is dat geen bewuste keuze. Toch kunnen al deze kleine details samen verrassend veel vertellen over een kind en zijn of haar leefomgeving.
Van vakantiekiekje tot een complete digitale voetafdruk
Een losse foto lijkt onschuldig. Maar wanneer ouders jarenlang foto’s en video’s delen, ontstaat er geleidelijk een uitgebreide digitale geschiedenis. Denk bijvoorbeeld aan foto’s van de zwangerschap, de eerste schooldag, verjaardagen, vakanties, sportwedstrijden, schoolvoorstellingen, de eindmusical of een video waarop de vlag uitgaat omdat een leerling is geslaagd voor het examen. Elk bericht vertelt iets over het leven van een kind.
Veel kinderen hebben daardoor al honderden foto’s online staan voordat zij zelf oud genoeg zijn om te bepalen wat zij wel of niet willen delen. Hun digitale identiteit wordt voor een deel opgebouwd door anderen.
Ook geslaagd-video’s blijven jarenlang online
Rond de examenperiode verschijnen ieder jaar veel video’s waarin jongeren horen dat zij zijn geslaagd. De spontane emoties maken deze video’s populair op sociale media en ze worden vaak gedeeld door familie, vrienden en bekenden.
Toch bevatten deze video’s regelmatig meer informatie dan ouders zich realiseren. Namen, schoollogo’s, woonomgeving of andere herkenbare details zijn soms goed zichtbaar. Daarnaast blijven de video’s vaak jarenlang online staan, terwijl jongeren later misschien liever zelf hadden bepaald of zij dat moment openbaar wilden maken. Hetzelfde geldt voor andere mijlpalen, zoals diploma-uitreikingen, sportprestaties of schoolvoorstellingen. Mooie herinneringen hoeven niet altijd openbaar op internet te staan om waardevol te blijven.
Privacy draait niet alleen om onbekenden
Wanneer het over online veiligheid gaat, denken veel mensen aan onbekenden die foto’s kunnen bekijken. Privacy is echter breder dan dat. Afbeeldingen kunnen eenvoudig worden opgeslagen, doorgestuurd of opnieuw gedeeld zonder dat ouders daarvan op de hoogte zijn. Daarnaast ontwikkelen kunstmatige intelligentie en gezichtsherkenning zich snel. Daardoor kunnen foto’s in de toekomst op manieren worden gebruikt die nu nog niet altijd te voorspellen zijn.
Ook experts wijzen erop dat persoonlijke gegevens in combinatie met foto’s kunnen bijdragen aan identiteitsfraude. Hoe meer informatie online beschikbaar is, hoe eenvoudiger het wordt om een digitaal profiel samen te stellen.
Kinderen willen steeds vaker zelf kiezen
Naarmate kinderen ouder worden, krijgen zij steeds vaker een eigen mening over wat er online over hen verschijnt. Een foto die ouders grappig vinden, kan door een tiener juist als ongemakkelijk of privé worden ervaren. Steeds meer gezinnen spreken daarom vooraf af welke foto’s wel of niet gedeeld worden. Door kinderen hierbij te betrekken, leren zij niet alleen over toestemming, maar ook over privacy en verantwoord omgaan met sociale media. Dat sluit aan bij een bredere ontwikkeling waarin jongeren steeds bewuster nadenken over hun online identiteit. Zij willen vaker zelf bepalen welke informatie over hen zichtbaar is.
Bewust delen hoeft niet minder delen te betekenen
Sharenting is niet per definitie verkeerd. De meeste ouders delen foto’s vanuit trots, liefde of enthousiasme. Het gaat er vooral om dat er bewust wordt nagedacht over wat er online verschijnt en wie het kan zien.
Een paar eenvoudige vragen kunnen daarbij helpen:
- Zou mijn kind deze foto over tien jaar nog online willen hebben?
- Is het nodig dat iedereen deze foto kan bekijken, of is delen met familie voldoende?
- Zijn er herkenbare persoonsgegevens of locaties zichtbaar?
- Kan ik de privacy-instellingen beperken voordat ik iets plaats?
Door deze afweging bewust te maken, blijft het plezier van het delen bestaan zonder de privacy van kinderen onnodig uit het oog te verliezen.
Digitale weerbaarheid begint bij de eerste online foto
Vaak denken we bij mediawijsheid aan kinderen die zelf actief zijn op sociale media. In werkelijkheid begint digitale weerbaarheid al veel eerder. De eerste online foto’s, video’s en berichten worden meestal geplaatst door ouders of andere familieleden.
Door bewust om te gaan met sharenting helpen we kinderen om later zelf regie te houden over hun digitale identiteit en online aanwezigheid.