Geldezel zijn. Het klinkt onschuldig, maar schijn bedriegt. Steeds meer jongeren raken betrokken bij deze vorm van online criminaliteit. Vaak zonder te beseffen hoe groot de gevolgen zijn.
Een op de tien jongeren is weleens benaderd om zijn of haar bankrekening uit te lenen aan criminelen. Via sociale media, apps of zelfs op school worden ze aangesproken: “Wil je snel geld verdienen zonder iets te doen?” Wat begint als iets simpels, eindigt vaak in een strafblad, financiële problemen of zelfs afpersing. De cijfers liegen er niet om: volgens de NVVK is het probleem structureel én groeiend.
Wat is een geldezel?
Een geldezel is iemand die zijn bankrekening beschikbaar stelt om geld wit te wassen. Criminelen storten gestolen of frauduleus verkregen geld op de rekening van de geldezel en laten het daarna weer opnemen of doorstorten. Jongeren worden hierbij vaak als makkelijk doelwit gezien: ze hebben een bankrekening, zijn gevoelig voor groepsdruk en de financiële verleiding is groot.
Jongeren onderschatten de gevolgen
Maar liefst 7 op de 10 jongeren weten niet dat je een strafblad kunt krijgen als je als geldezel wordt betrapt, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Banken. De pakkans is hoog, en banken en politie werken steeds nauwer samen. Daarnaast zijn jongeren zich vaak niet bewust van de lange termijngevolgen: geen hypotheek kunnen afsluiten, problemen met DUO of verzekeringen en een blijvend stigma.
De verweving van online en offline criminaliteit
Wat dit probleem extra zorgwekkend maakt, is dat online en offline criminaliteit steeds meer door elkaar lopen. Jongeren die eerst ‘alleen maar’ hun rekening uitleenden, worden later soms ook gevraagd om geld op te halen of zelfs geweld te gebruiken. Deze verweving maakt het lastig om op tijd in te grijpen. Ouders, docenten en scholen krijgen signalen vaak pas in een laat stadium.
Hoe kunnen scholen en ouders ingrijpen?
Het is geen kwestie van “het overkomt ons niet”. De kans is groot dat ook op jouw school jongeren zijn benaderd of al meedoen. Door tijdig voorlichting te geven, kunnen we jongeren weerbaarder maken tegen financiële verleidingen en criminele invloeden.
Bewustwording is de sleutel. Jongeren moeten leren dat een ‘klein’ misdrijf grote gevolgen kan hebben. Daarom verzorgt het team van Voorlichting op Scholen voorlichtingen over omgaan met geld, criminaliteit, groepsdruk en de impact van online keuzes.
Daarnaast geven we ouderavonden en trainingen voor docenten, zodat ook zij signalen leren herkennen en weten hoe te handelen. Samenwerking tussen school, ouders en jongeren is cruciaal in de aanpak van dit probleem.