In het rijtje van vapen en energydrinks hoort een ander middel dat zicht razendsnel verspreidt onder jongeren: snus. Deze nicotinezakjes lijken onschuldig, maar vormen een serieuze bedreiging voor de gezondheid én de schoolprestaties van jongeren. Wat maakt snus zo aantrekkelijk voor de jeugd? En hoe kunnen scholen en ouders hier effectief op inspelen?
Wat is snus?
Snus is een klein zakje dat nicotine bevat en onder de bovenlip wordt geplaatst. Anders dan bij sigaretten of vapes komt er geen rook of damp vrij – het gebruik is vrijwel onzichtbaar. Dat maakt snus extra aantrekkelijk voor jongeren: het lijkt onschuldig, het ruikt niet en je kunt het overal gebruiken, zelfs in de klas.
In Zweden is snus al jaren populair, maar in Nederland is het officieel verboden. Toch weten veel jongeren er wel aan te komen. Volgens Trimbos is het gebruik van nicotinezakjes bij de jeugd de afgelopen jaren flink toegenomen, mede door aantrekkelijke smaakjes als munt, cola en aardbei. Nicotinezakjes lijken qua gebruik op de Zweedse snus, het gebruik werkt hetzelfde.
Waarom gebruiken jongeren snus?
Snus wordt vaak gezien als ‘gezond alternatief’ voor roken of vapen. Maar dat beeld klopt niet. Jongeren denken dat het middeltje minder schadelijk is omdat je het niet inhaleert, een misvatting. De nicotine in snus wordt zeer snel opgenomen in het bloed, waardoor gebruikers een directe kick ervaren. Die snelle beloning zorgt voor een hoog verslavingsrisico.
Uit onderzoek van Trimbos blijkt dat het gebruik van nicotinezakjes (waaronder snus) onder jongeren zorgwekkend toeneemt. In 2023 had maar liefst 1 op de 10 jongeren tussen de 12 en 16 jaar ooit een nicotinezakje gebruikt. Op het mbo lag dat percentage zelfs nog hoger: 18% van de studenten had ervaring met nicotinezakjes. Jongens gebruiken het vaker dan meisjes, en het gebruik is het hoogst onder jongeren die ook roken of vapen.
In onze voorlichtingen horen we regelmatig van leerlingen dat ze snus gebruiken om ‘beter te focussen’ tijdens toetsen, of omdat ze het ‘gewoon willen proberen’. Dat het al na enkele keren gebruik verslavend kan zijn, realiseren ze zich vaak niet.
De risico’s van snus op een rij
Het gebruik van snus brengt serieuze risico’s met zich mee:
- Verslaving: Door de hoge concentratie nicotine kunnen jongeren al na enkele keren afhankelijk raken.
- Schade aan het tandvlees en gebit: Snus kan het tandvlees aantasten en leiden tot blijvende schade.
- Hartkloppingen en misselijkheid: Vooral bij beginnende gebruikers komt dit vaak voor.
- Impact op schoolprestaties: Verslaving en ontwenningsverschijnselen beïnvloeden concentratie en stemming.
Snus is dus allesbehalve onschuldig – zeker voor een brein dat nog in ontwikkeling is.
Wat kun je doen als ouder of school?
Bewustwording is de eerste stap. Jongeren zijn vaak onvoldoende op de hoogte van de risico’s. Daarom is goede voorlichting essentieel – niet alleen voor leerlingen, maar ook voor ouders en docenten.
Het team van Voorlichting op Scholen biedt interactieve voorlichtingen over roken en vapen aan, waarbij ook het gebruik van snus en nicotinezakjes aan bod komt. Daarnaast geven we brede voorlichtingen over drank en drugs waarin snus wordt besproken als onderdeel van veranderend middelengebruik onder jongeren.
Met onze interactieve aanpak – die aansluit bij de belevingswereld van jongeren – zorgen we voor blijvende impact in de klas én thuis.
Snus herkennen: signalen om op te letten
Omdat snus discreet wordt gebruikt, is het lastig te herkennen. Let als ouder of mentor op de volgende signalen:
- Witte zakjes of ronde platte blikjes in tassen of jaszakken
- Veelvuldig liplikken of met de mond bezig zijn
- Irritatie aan het tandvlees
- Prikkelbaarheid of rusteloosheid bij gebrek aan gebruik
Zie je deze signalen? Ga het gesprek aan zonder oordeel, maar met kennis van zaken.
Conclusie
Snus is meer dan een tijdelijke hype – het is een serieuze verslavingsbron die ongemerkt zijn weg vindt naar de klaslokalen.
Benieuwd hoe wij jouw school kunnen helpen met voorlichting over snus, roken of andere middelen? Neem vrijblijvend contact op met het team van Voorlichting op Scholen. Samen maken we jongeren weerbaar en bewust.