De mentale gezondheid van jongeren staat al jaren onder druk. Waar jongeren ooit bekendstonden als de gelukkigste groep in de samenleving, laten recente cijfers een zorgwekkend beeld zien. Uit onderzoeken blijkt dat jongeren inmiddels de minst gelukkige groep zijn. Op Wereld Suïcidepreventiedag staan we stil bij deze trend en het belang van tijdige signalering en ondersteuning.
Van gelukkigste naar minst gelukkige groep
Tien jaar geleden was het beeld van de Nederlandse jeugd nog optimistisch: jongeren voelden zich in meerderheid gelukkig en waren veerkrachtig. Inmiddels is dat beeld volledig omgeslagen. De afgelopen jaren, met name sinds de coronaperiode, is hun mentale welbevinden hard achteruitgegaan. De isolatie door lockdowns, het wegvallen van sociale contacten en het ontbreken van een duidelijk toekomstperspectief hebben diepe sporen nagelaten.
Hoewel de coronacrisis voorbij is, blijkt de impact blijvend. Jongeren ervaren nog steeds minder levensgeluk dan oudere leeftijdsgroepen en voelen zich vaak machteloos. Dat verschil met eerdere generaties maakt deze ontwikkeling extra schrijnend.
Oorzaken van de neerwaartse spiraal
De oorzaken van deze neerwaartse spiraal zijn veelzijdig en versterken elkaar. De druk om te presteren op school en in de maatschappij is hoog. Jongeren voelen dat ze constant moeten voldoen aan verwachtingen van ouders, docenten en henzelf. Daarbovenop komt de invloed van sociale media. Online zien jongeren continu het succes en de schijnbare perfectie van leeftijdsgenoten of influencers.
De vergelijking met anderen leidt tot onzekerheid en een gevoel van tekortschieten. Daarnaast spelen maatschappelijke zorgen een rol: de woningnood, klimaatverandering en economische onzekerheid zorgen voor stress over de toekomst. Deze combinatie van externe druk en interne worstelingen maakt dat steeds meer jongeren moeite hebben om hun mentale gezondheid in balans te houden.
Signalen en gevolgen
De gevolgen van de dalende mentale gezondheid zijn duidelijk zichtbaar in het dagelijks leven van jongeren. Steeds meer jongeren melden zich met stressklachten, gevoelens van angst en terugkerende somberheid. Sommigen trekken zich terug uit sociale situaties of laten hun schoolprestaties verslechteren.
Ook signalen als slaapproblemen, prikkelbaarheid en verlies van motivatie komen vaker voor. Voor ouders, docenten en mentoren is het daarom cruciaal om alert te zijn en deze signalen serieus te nemen. Als problemen te lang onopgemerkt blijven, kan dit leiden tot een verergering van klachten of zelfs tot gedachten aan zelfbeschadiging of suïcide. Vroegtijdig in gesprek gaan kan letterlijk levens redden.
Het belang van openheid en preventie
Wereld Suïcidepreventiedag herinnert ons eraan dat openheid over mentale gezondheid van levensbelang is. Jongeren moeten weten dat het normaal is om zich kwetsbaar te voelen en dat er hulp beschikbaar is. Preventie begint bij het bespreekbaar maken van gevoelens, zowel thuis als op school. Ouders die ruimte maken voor een eerlijk gesprek en docenten die oog hebben voor signalen, dragen bij aan een omgeving waarin jongeren zich gehoord voelen. Taboes doorbreken en mentale gezondheid net zo belangrijk maken als lichamelijke gezondheid zijn noodzakelijke stappen. Hoe eerder een jongere steun ervaart, hoe groter de kans dat problemen niet uitgroeien tot een crisis.
Wat wij doen bij Voorlichting op Scholen
Bij Voorlichting op Scholen zien wij dagelijks hoe groot de behoefte is aan betrouwbare informatie en begeleiding op dit gebied. Jongeren hebben vaak vragen of zorgen, maar weten niet altijd waar ze terecht kunnen. Daarom bieden wij voorlichtingen aan leerlingen waarin we thema’s als stress, druk van sociale media en mentale weerbaarheid bespreekbaar maken. Daarnaast organiseren we ouderavonden waarin we ouders handvatten geven om signalen te herkennen en beter met hun kinderen in gesprek te gaan. Ook docenten spelen een cruciale rol, en met onze docententrainingen zorgen we dat zij toegerust zijn om leerlingen tijdig te ondersteunen. Zo werken we samen met scholen aan een veilige omgeving waarin jongeren sterker in hun schoenen staan.
Samen werken aan veerkracht
De dalende mentale gezondheid onder jongeren is geen individueel probleem, maar een maatschappelijke uitdaging die ons allemaal raakt. Het vraagt om samenwerking tussen gezinnen, scholen en de bredere samenleving. Door tijdig signalen te herkennen, jongeren serieus te nemen en hen hoop en perspectief te bieden, kunnen we bouwen aan een generatie die veerkrachtig en zelfbewust de toekomst tegemoet gaat. Op Wereld Suïcidepreventiedag staan we daarbij stil, maar het gesprek moet elke dag gevoerd worden. Aandacht voor mentale gezondheid is niet optioneel, het is van levensbelang.