Achteraf betalen is voor veel jongeren inmiddels ‘normaal’. Online, maar steeds vaker ook in fysieke winkels. Met de introductie van deze betaalpas vervaagt de grens tussen betalen en lenen verder. Dat baart zorgen.
Wat is de betaalpas voor achteraf betalen precies?
De achteraf betaalpas is een fysieke betaalpas waarmee jongeren en jongvolwassenen kunnen afrekenen in winkels waar Visa wordt geaccepteerd. Daarbij kiest de gebruiker zelf: direct betalen of later. Dat laatste voelt onschuldig. Toch is het in de kern een vorm van krediet.
Het grote verschil met eerdere achteraf-betaaldiensten is duidelijk. Waar het eerder vooral ging om online aankopen, kan dat nu ook in de winkel. Even snel iets kopen, zonder direct te betalen. Juist die laagdrempeligheid maakt de kaart aantrekkelijk, maar ook risicovol.
Achteraf betalen is een vorm van lenen
De betaalpas lijkt op een gewone pas. Je kunt ermee betalen waar Visa wordt geaccepteerd. Maar het is geen gewone bankpas. Je kiest of je direct betaalt of pas later. Dat klinkt aantrekkelijk. Zeker voor jongeren die mobiel en online betalen gewend zijn. Toch betekent “later betalen” in de kern dat je geld leent. Dat kan leiden tot schulden als je niet goed oplet.
De AFM, de Nederlandse financiële toezichthouder, waarschuwt dat het gebruik van dit soort diensten groeit. In 2024 steeg het aantal transacties met “Buy Now, Pay Later” zoals Klarna met 17 procent. Ondanks dat er minder betalingsproblemen waren dan het jaar ervoor, blijven de absolute aantallen hoog. Van de miljoenen transacties eindigden bijna zeven miljoen met een betalingsprobleem.
Waarom jongeren extra kwetsbaar zijn
De AFM signaleert daarnaast dat een deel van de “Buy Now Pay Later” gebruikers onder de 35 jaar financieel kwetsbaar is. Een op de zes staat gemiddeld zeven tot acht dagen per maand rood. Dat betekent vaak dat er meer geld wordt uitgegeven dan er binnenkomt. Dat is zorgelijk, zeker wanneer je naast studie, stage of eerste baan weinig vaste inkomsten hebt.
Bovendien gebeurt het grootste deel van de problemen bij relatief kleine bedragen onder de €250. Juist bij deze bedragen is tot op heden vaak geen kredietcheck verplicht. Daardoor kan iemand die het eigenlijk niet kan betalen toch blijven kopen, wat schulden verder kan laten oplopen.
Strengere regels komen eraan
De AFM en de overheid werken aan scherpere regels voor “Buy Now Pay Later” diensten. Uiterlijk in november 2026 vallen deze diensten onder het toezicht van de AFM. Vanaf dan gelden dezelfde strenge eisen als bij andere vormen van krediet. Bijvoorbeeld een verplichte kredietwaardigheidsbeoordeling en registratie bij het BKR voordat iemand een lening kan krijgen. Ook moet er een leeftijdsverificatie komen, zodat minderjarigen niet zomaar achteraf kunnen betalen.
Deze veranderingen zijn belangrijk. Ze moeten voorkomen dat jongeren steeds verder in schulden terechtkomen door het gemak waarmee ze nu achteraf betalen. Daarom zijn ze een stap in de goede richting.
Jongeren, verleiding en financiële druk
Jongeren groeien op in een wereld waarin betalen steeds abstracter wordt. Geen contant geld. Geen directe pijn. Alleen een app. Later betalen voelt daardoor minder als lenen. Zeker wanneer vrienden het ook doen en influencers het normaliseren.
Jongeren weten vaak niet:
- Wanneer een betaling een schuld wordt
- Wat er gebeurt als ze te laat betalen
- Welke kosten en stress dat kan opleveren
Juist die combinatie van gemak, groepsdruk en gebrek aan kennis maakt de achteraf betaal pas extra risicovol voor jongeren.
Wat dit betekent voor scholen en ouders
Financiële keuzes zijn allang geen volwassen thema meer. Ze spelen dagelijks in het leven van jongeren. Daarom vinden wij het belangrijk dat scholen hier niet van wegkijken. Het gesprek voeren is essentieel. Niet met een wijzende vinger, maar met realistische voorbeelden. Wat gebeurt er als je meerdere aankopen uitstelt? Wat als je inkomen tegenvalt? En wie is er verantwoordelijk voor als het misgaat?
Scholen hebben steeds vaker vragen over ondersteuning bij thema’s als financiële verleiding, schulden en digitale betaalmiddelen. Tijdens onze voorlichting voor leerlingen maken wij geldzaken concreet en begrijpelijk. We laten jongeren nadenken over keuzes, gevolgen en verantwoordelijkheid.
De betaalpas is geen probleem op zichzelf. Het gebrek aan inzicht en begeleiding wél. Juist daarom is het belangrijk dat scholen, ouders en jongeren samen optrekken.