Streamingdiensten waren lange tijd populair onder jongeren. Geen reclames, lage kosten en een groot aanbod. Die situatie verandert snel. Abonnementen worden duurder, reclames keren terug en content raakt versnipperd. Deze ontwikkelingen hebben directe invloed op het mediagedrag van jongeren en vragen om gerichte voorlichting op school.
Prijsstijgingen zorgen voor frustratie en keuzestress
Steeds meer streamingdiensten verhogen hun prijzen. Netflix maakte bekend dat alle abonnementen duurder worden, terwijl Viaplay eveneens een prijsverhoging doorvoerde. Tegelijkertijd introduceerden aanbieders goedkopere abonnementen met reclame. Dat lijkt aantrekkelijk, maar leidt bij jongeren vaak tot onbegrip en frustratie.
Voor veel jongeren is het onduidelijk waarom zij moeten betalen én alsnog reclames zien. In de klas leidt dit regelmatig tot gesprekken over geld, eerlijkheid en de waarde van digitale diensten. Dit maakt streaming een relevant onderwerp over de digitale economie.
Reclames ondermijnen het idee van ‘betaald is reclamevrij’
Waar streamingdiensten ooit het alternatief waren voor televisie, vervaagt dat verschil snel. Videoland ziet dat inmiddels de helft van de nieuwe abonnees kiest voor een reclame-abonnement. Ook Amazon Prime Video voegt advertenties toe, tenzij gebruikers extra betalen.
Zelfs bij sportcontent, zoals Formule 1, ervaren kijkers reclame als storend. Jongeren begrijpen vaak niet waarom reclame wordt getoond binnen een betaald abonnement. Dit biedt scholen een concreet aanknopingspunt om te praten over verdienmodellen, dataverzameling en commerciële belangen achter digitale platforms.
Gevolgen voor het mediagedrag van jongeren
Door stijgende kosten, extra reclames en strengere regels rond accountdeling haken sommige jongeren af bij officiële streamingdiensten. In plaats daarvan wijken zij geregeld uit naar illegale streaming- en downloadplatforms. Deze sites lijken laagdrempelig en gratis, maar brengen duidelijke risico’s met zich mee.
Illegale platforms bevatten vaak verborgen advertenties, trackers en schadelijke software. Jongeren lopen daarmee privacyrisico’s, zoals het verzamelen van persoonsgegevens, ongewenste pop-ups of zelfs identiteitsmisbruik. Ook is lang niet altijd duidelijk wie achter deze websites zit en wat er met data gebeurt.
Daarnaast normaliseert het gebruik van illegale platforms het idee dat betaalde content ‘gratis’ beschikbaar hoort te zijn. Zonder begeleiding missen jongeren inzicht in auteursrechten, digitale veiligheid en de gevolgen van hun online keuzes. Juist daarom is dit een belangrijk onderwerp binnen mediawijsheid en digitale voorlichting op school.
Digitale ontspanning vraagt om bewuste begeleiding
Streamingdiensten zijn verweven met het dagelijks leven van jongeren. Veranderingen in prijs, reclame en toegang raken niet alleen ontspanning, maar ook mentale belasting, sociale druk en digitale keuzes. Door streamingdiensten als voorbeeld te gebruiken, leren jongeren nadenken over abonnementen, reclame, privacy en bewuste mediakeuzes.
Door actuele voorbeelden uit hun eigen leefwereld te gebruiken, sluit voorlichting beter aan bij wat jongeren bezighoudt. Streamingdiensten laten zien hoe digitale platforms werken en welke belangen daarachter schuilgaan.