Frisdrank is voor veel jongeren een vanzelfsprekend onderdeel van de dag. Een blikje cola bij het gamen, een flesje ijsthee onderweg naar school of een energiedrankje tijdens het huiswerk maken. Het lijkt onschuldig, maar recente onderzoeken laten zien dat de hoeveelheid suiker die jongeren via drank binnenkrijgen opvallend hoog is.
Uit nieuw onderzoek blijkt namelijk dat een groot deel van de Nederlandse tieners wekelijks enorme hoeveelheden suiker drinkt. Dat roept vragen op over gezondheid, gewoonten en de rol van omgeving, school en opvoeding.
90 suikerklontjes per week
Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en GGD Amsterdam laat zien dat jongeren tussen de 12 en 16 jaar gemiddeld 9,5 glazen suikerhoudende drank per week drinken. Dat gaat bijvoorbeeld om frisdrank, ijsthee, vruchtensap, energiedrankjes en limonade.
Bij ongeveer de helft van de jongeren ligt dat aantal nog veel hoger. Zij drinken gemiddeld 16,5 glazen per week, wat neerkomt op ongeveer 90 suikerklontjes. Dat is alleen de suiker uit drank. Suikers uit snacks, ontbijtgranen of andere voeding zijn daarbij nog niet eens meegerekend. Volgens gezondheidsdeskundigen ligt deze hoeveelheid ruim boven wat wordt aanbevolen voor jongeren.
Ver boven de aanbevolen hoeveelheid
De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om de hoeveelheid vrije suikers zo laag mogelijk te houden. In veel gevallen betekent dat dat jongeren maximaal enkele tientallen suikerklontjes per week zouden moeten binnenkrijgen via alle voeding samen. Toch blijkt dat veel jongeren alleen al via frisdrank boven deze grens uitkomen. Wanneer ook andere voeding wordt meegerekend, loopt de totale suikerinname dus nog verder op.Dat is niet zonder gevolgen.
Een hoge suikerinname vergroot onder andere het risico op:
- Overgewicht
- Diabetes type 2
- Tandbederf
- Hart- en vaatziekten op latere leeftijd
Steeds vaker zien artsen dat aandoeningen die vroeger vooral bij volwassenen voorkwamen, nu ook bij jongeren worden vastgesteld.
Waarom drinken jongeren zoveel frisdrank?
De cijfers laten niet alleen zien hoeveel jongeren drinken, maar ook hoe normaal frisdrank voor hen is geworden. Veel jongeren geven aan dat het simpelweg overal beschikbaar is: thuis, op school, in supermarkten en bij sportverenigingen.
Daarnaast spelen meerdere factoren een rol:
- Frisdrank is relatief goedkoop
- Marketing richt zich sterk op jongeren
- Drankjes zijn gemakkelijk verkrijgbaar
- Water wordt niet altijd als aantrekkelijk alternatief gezien
Ook blijkt dat jongeren meer frisdrank drinken wanneer het thuis standaard aanwezig is. Wanneer suikerhoudende drank minder beschikbaar is, drinken jongeren vaak minder. Dit laat zien hoe sterk omgeving en gewoonten invloed hebben op drinkgedrag.
Discussie over een suikertaks
De resultaten van het onderzoek hebben ook geleid tot een bredere maatschappelijke discussie. Verschillende onderzoekers pleiten voor een zogenoemde suikertaks op dranken met veel suiker. Het idee daarachter is simpel: hoe meer suiker in een drankje zit, hoe hoger de belasting. Daardoor zouden producenten minder suiker toevoegen en consumenten sneller voor een alternatief kiezen.
Of zulke maatregelen daadwerkelijk effect hebben, is onderwerp van discussie. Wel laten internationale voorbeelden zien dat prijsmaatregelen soms kunnen bijdragen aan een lagere consumptie van suikerhoudende dranken.
Een bredere maatschappelijke kwestie
Frisdrankgebruik onder jongeren is niet alleen een kwestie van individuele keuzes. Het raakt aan een bredere maatschappelijke ontwikkeling waarin voeding, marketing, beschikbaarheid en leefstijl samenkomen.
Veel jongeren groeien op in een omgeving waarin zoete dranken overal aanwezig zijn en nauwelijks ter discussie staan. Daardoor wordt het drinken van meerdere glazen per dag al snel normaal. Juist daarom wordt er steeds vaker gekeken naar manieren om jongeren bewuster te maken van wat ze drinken en welke effecten dat kan hebben op hun gezondheid.
Het belang van gesprekken en bewustwording
Wanneer het gaat over gezondheid en leefstijl bij jongeren, speelt bewustwording een belangrijke rol. Jongeren staan vaak niet stil bij hoeveel suiker ze daadwerkelijk binnenkrijgen via drank. mHet bespreekbaar maken van zulke onderwerpen helpt om inzicht te creëren in dagelijkse gewoonten. Dat geldt bijvoorbeeld voor thema’s zoals voeding, energiegebruik, marketing en gezondheid.
Onderwerpen rondom gezondheid, leefstijl en sociale invloeden komen regelmatig terug in gesprekken met leerlingen. Juist in de schoolomgeving ontstaan vaak waardevolle gesprekken over keuzes, groepsdruk en gewoonten.
Bewust omgaan met dagelijkse gewoonten
Frisdrank is op zichzelf geen nieuw fenomeen. Toch laten recente cijfers zien dat het gebruik onder jongeren hoger ligt dan veel mensen verwachten.
Het maakt duidelijk hoe belangrijk het is dat jongeren inzicht krijgen in hun dagelijkse gewoonten. Niet vanuit een verbod of oordeel, maar vanuit kennis en bewustzijn. Door hierover open in gesprek te gaan, ontstaat ruimte om kritisch te kijken naar keuzes die vaak automatisch worden gemaakt. En juist daar begint vaak de eerste stap naar gezondere gewoonten.