Hoewel er veel wordt gesproken over wiet, vapes en nieuwe synthetische middelen, laten recente berichten iets anders zien: alcohol blijft veruit de meest gebruikte drug onder jongeren. Het blijkt dat vooral het bingedrinken toeneemt en dat jongeren alcohol nog altijd zien als iets dat “erbij hoort”. Dat beeld maakt het extra belangrijk voor scholen en ouders om te begrijpen waarom alcohol zo’n sterke positie heeft in de jongerencultuur en waarom dat risico’s met zich meebrengt.
Waarom alcohol zo aanwezig blijft
Sociale acceptatie speelt een grote rol. Jongeren zien thuis ouders drinken, zien het in series en in hun verdere omgeving. Ze krijgen daardoor het gevoel dat alcohol geen echt risico vormt maar erbij hoort. Daarnaast gaat het vooral mis tijdens feestjes: jongeren drinken in korte tijd veel, omdat ze mee willen doen met hun vrienden of omdat ze denken dat het feest dan leuker wordt. Het idee dat alcohol onschuldig is, zorgt ervoor dat jongeren de risico’s vaak onderschatten, terwijl juist hun leeftijd maakt dat hun lichaam en brein veel gevoeliger reageren op alcohol dan dat van volwassenen.
De risico’s die jongeren zelf niet zien
Jongeren nemen sneller impulsieve beslissingen, raken eerder de controle kwijt en doen soms dingen waar ze later spijt van krijgen. Zowel online als offline vervagen grenzen sneller wanneer jongeren onder invloed zijn. Denk aan riskant gedrag op feestjes, situaties waarin groepsdruk sterker voelt dan normaal of momenten waarop jongeren vergeten alert te blijven op hun eigen veiligheid en die van vrienden.
De rol van scholen in het doorbreken van normalisatie
Scholen kunnen het verschil maken door het gesprek actief te voeren, voordat het probleem zichtbaar wordt. Leerlingen hebben vooral behoefte aan eerlijke en herkenbare informatie. Ze willen weten wat alcohol precies doet met hun puberbrein, waarom bingedrinken gevaarlijk is en hoe ze kunnen aangeven dat ze niet willen meedoen aan de druk van de groep. Wanneer scholen deze informatie consequent aanbieden, ontstaat er meer bewustzijn en durven leerlingen eerder hun eigen grenzen te herkennen en te bewaken.
Waarom ouders meer invloed hebben dan ze denken
Hoewel jongeren vooral drinken in sociale situaties, blijft thuis de belangrijkste basis. Jongeren kopiëren gedrag van ouders zonder dat die dat altijd doorhebben. Daarom is het cruciaal dat ouders duidelijke grenzen stellen, iets wat we uitgebreid bespreken tijdens onze ouderavonden. Veel ouders denken dat het beter is om thuis gecontroleerd te laten drinken, maar onderzoek laat zien dat jongeren die thuis drinken juist eerder en meer drinken dan leeftijdsgenoten. Ouders die consequent en duidelijk zijn, geven hun kinderen een stevige basis om op school en in sociale situaties “nee” te kunnen zeggen.
Als team helpen wij scholen om alcoholgebruik op een open, veilige en begrijpelijke manier bespreekbaar te maken. Onze voorlichtingen voor leerlingen, ouders en docenten geven inzicht in groepsdruk, middelengebruik, online veiligheid en het puberbrein. Door jongeren te betrekken en herkenbare voorbeelden te gebruiken, ontstaat er ruimte voor eerlijke gesprekken. En juist die gesprekken zorgen uiteindelijk voor meer bewustzijn én betere keuzes.