Steeds meer jongeren delen gevoelens van angst en somberheid op sociale media. Platforms als TikTok en Instagram staan vol video’s waarin jongeren zichzelf herkennen in klachten die worden gekoppeld aan een angststoornis of depressie. Die openheid kan steun geven, maar brengt ook risico’s met zich mee. Zeker wanneer jongeren zichzelf online diagnosticeren.
Voor scholen en ouders is het belangrijk om te begrijpen wat hier gebeurt en hoe je jongeren hierbij kunt begeleiden.
Waarom jongeren mentale klachten delen op sociale media
Sociale media zijn voor jongeren een centrale plek om ervaringen te delen. Ook mentale gezondheid komt daar steeds vaker aan bod. Volgens recente berichtgeving zien we dat jongeren online zoeken naar herkenning bij gevoelens van spanning, somberheid of overprikkeling. Dat kan helpen om zich minder alleen te voelen en schaamte te verminderen.
Tegelijkertijd wordt in veel content nauwelijks onderscheid gemaakt tussen tijdelijke gevoelens en psychische stoornissen. Daardoor ontstaat verwarring over wat een angststoornis of depressie daadwerkelijk is.
Wat zijn angststoornissen en depressies?
Een angststoornis is meer dan af en toe zenuwachtig zijn. Het gaat om aanhoudende angst die het dagelijks functioneren belemmert. Denk aan school, sociale contacten of slapen.
Een depressie is ook niet hetzelfde als een sombere periode. Het gaat om langdurige klachten zoals verlies van plezier, vermoeidheid en een negatief zelfbeeld, dat weken tot maanden aanhoudt.
Deze diagnoses kunnen alleen worden gesteld door een professional. Het Nederlands Jeugdinstituut benadrukt dat online herkenning nooit gelijkstaat aan een medische beoordeling.
De rol van zelfdiagnoses via sociale media
Volgens het NJi brengen zelfdiagnoses via sociale media duidelijke risico’s met zich mee. Jongeren herkennen zichzelf in lijstjes of video’s en trekken daar conclusies uit. Dat gebeurt vaak zonder context of deskundige uitleg.
Belangrijke risico’s:
- Jongeren kunnen normale emoties gaan zien als een stoornis
- Onjuiste of versimpelde informatie wordt snel geloofd
- Algoritmes laten steeds meer vergelijkbare content zien, wat klachten kan versterken
- Een label kan het zelfbeeld beperken en herstel in de weg staan
Het NJi waarschuwt dat deze processen gevoelens van angst en somberheid juist kunnen vergroten in plaats van te verlichten.
Wat betekent dit voor school en thuis?
Wat jongeren online zien, nemen zij mee de klas in. Daarom is het belangrijk dat scholen en ouders ruimte bieden voor gesprek. Niet om diagnoses te stellen, maar om gevoelens serieus te nemen en te helpen duiden.
Jongeren hebben behoefte aan duidelijke uitleg; wat is normaal? Wanneer moet je hulp zoeken? En waarom is sociale media geen vervanging voor professionele zorg?
Door mentale gezondheid bespreekbaar te maken in lessen, mentor-uren of ouderavonden, ontstaat er rust en nuance. Dat voorkomt dat jongeren zichzelf onterecht vastzetten in een label.
Hoe begeleid je jongeren op een helpende manier?
Effectieve begeleiding draait om balans:
- Neem gevoelens serieus, zonder ze direct te medicaliseren
- Stimuleer kritisch kijken naar sociale media
- Benoem dat herkenning iets anders is dan een diagnose
- Wijs op het belang van praten met een professional bij aanhoudende klachte.
Via onze voorlichting voor leerlingen, ouderavonden en docententrainingen ondersteunen wij scholen bij het voeren van deze gesprekken op een veilige en onderbouwde manier.
Waarom goede begeleiding het verschil maakt
Sociale media hebben een grote invloed op hoe jongeren denken over mentale gezondheid. Openheid kan helpen, maar zelfdiagnoses via sociale media brengen duidelijke risico’s met zich mee. Door jongeren goed te begeleiden, zorgen we dat zij hun gevoelens serieus nemen zonder zichzelf vast te zetten in een verkeerd beeld.
Goede voorlichting helpt jongeren onderscheid maken tussen emoties, stress en psychische stoornissen, en dát is essentieel voor hun welzijn.