Drugsgebruik onder jongeren is geen nieuw fenomeen, maar de manier waarop jongeren ermee in aanraking komen verandert snel. Waar het vroeger vooral ging om experimenteren in het weekend, spelen sociale media, festivals en online handel tegenwoordig een steeds grotere rol. Dat vraagt om een andere benadering van drugspreventie op school. Een aanpak die niet alleen waarschuwt, maar jongeren actief betrekt en serieus neemt.
Jongeren willen meepraten over preventie
Uit onderzoek blijkt dat drugspreventie het meest effectief is wanneer jongeren zelf worden betrokken. Jongeren ervaren voorlichting als geloofwaardiger wanneer deze aansluit bij hun leefwereld en wanneer zij ruimte krijgen om vragen te stellen en ervaringen te delen. Alleen zenden over risico’s werkt steeds minder. Jongeren weten vaak al dat drugs risico’s hebben, maar missen het gesprek over groepsdruk, nieuwsgierigheid en grenzen.
Door in gesprek te gaan over waarom jongeren gebruiken, ontstaat meer begrip en blijven zij beter openstaan voor begeleiding.
Drugsgebruik normaliseert op festivals en online
Recente cijfers laten zien dat drugsgebruik onder jongeren op festivals steeds normaler wordt. Één op de vijf festivalgangers is van plan om meer drugs te gebruiken dan voorheen. Die normalisering zorgt ervoor dat jongeren risico’s onderschatten, zeker in drukke omgevingen waar alcohol, hitte en vermoeidheid samenkomen.
Daarnaast verschuift de handel steeds vaker naar online platforms. In Valkenswaard werden onlangs drie jongeren veroordeeld voor drugshandel via Snapchat. Dit laat zien hoe laagdrempelig drugs inmiddels verkrijgbaar zijn geworden. Jongeren komen hierdoor sneller en vaker in aanraking met dealers, soms zelfs binnen hun eigen sociale kring.
Waarom jongeren risico’s lastig inschatten
Het brein van jongeren is nog volop in ontwikkeling. Daardoor zijn zij gevoeliger voor beloning, groepsdruk en impulsief gedrag. Gevaren op de lange termijn wegen vaak minder zwaar dan het plezier op dat moment. Wanneer drugsgebruik bovendien wordt genormaliseerd in vriendengroepen of op sociale media, vervaagt de grens tussen ‘een keer proberen’ en structureel gebruik.
Juist daarom is het belangrijk dat scholen aandacht besteden aan drugsgebruik in samenhang met weerbaarheid, sociale druk en digitale invloeden. Preventie gaat niet alleen over middelen, maar ook over keuzes leren maken.
Preventie begint bij realistisch gesprek
Scholen spelen een cruciale rol in het signaleren en bespreekbaar maken van drugsgebruik. Niet door te straffen, maar door openheid te creëren. Voorlichting werkt het beste wanneer jongeren zich veilig voelen om vragen te stellen en twijfels te uiten, zonder direct veroordeeld te worden.
Effectieve drugspreventie vraagt om meer dan een les over risico’s. Het vraagt om aandacht voor de leefwereld van jongeren, hun keuzes en de context waarin zij opgroeien. Door jongeren serieus te nemen en actief te betrekken, vergroten we de kans dat zij bewuste en veilige keuzes maken.