Sinds de legalisering van online gokken in oktober 2021 zien we in Nederland een zorgwekkende trend: het aantal jongeren met een gokverslaving groeit snel. Waar kansspelen vroeger minder zichtbaar waren, zijn ze nu overal. Jongeren worden op social media, via influencers en zelfs in sportstadions geconfronteerd met verleidelijke reclamecampagnes. Deze zichtbaarheid en toegankelijkheid zorgen ervoor dat steeds meer jonge mensen hun eerste inzet plaatsen, soms met grote gevolgen.
Schokkende cijfers en jonge risicogroepen
Na de legalisering nam het aantal hulpvragen bij verslavingszorg merkbaar toe. In 2022 zochten 1.968 mensen hulp voor gokproblemen; in 2023 waren dat er al 2.708. Een deel van die nieuwe cliënten is jonger dan 24 jaar, en ook het aandeel minderjarigen dat online gokt groeit. Terwijl gokken onder de 18 verboden is, geeft onderzoek aan dat inmiddels één op de vijf minderjarigen toch meedoet. Dit laat zien dat de verleiding en beschikbaarheid van online gokken een groot risico vormen.
De verleiding van marketing
De rol van marketing kan hierin niet worden onderschat. Onderzoek toont aan dat gokreclames regelmatig jongvolwassenen bereiken, ook al zijn er regels die dit moeten voorkomen. Bedrijven zetten bekende sporters en influencers in, waardoor gokken aantrekkelijk en normaal lijkt. Voor jongeren, die impulsieve beslissingen nemen en nog leren omgaan met risico’s, is deze verleiding extra gevaarlijk.
Om de invloed van marketing op jongeren te beperken, is het sinds 30 juni 2022 in Nederland verboden om bekende sporters, influencers en andere BN’ers in te zetten voor gokreclames. Deze maatregel volgde na kritiek van onder meer verslavingsdeskundigen, die waarschuwden dat juist rolmodellen een sterke aantrekkingskracht hebben op jongvolwassenen. Hoewel dit een stap in de goede richting is, zien we dat jongeren nog steeds veel gokuitingen online tegenkomen, bijvoorbeeld via gesponsorde posts of reclames rond sportwedstrijden. Het gevaar van normalisatie blijft daardoor aanwezig.
Wanneer het misgaat
Voor sommige jongeren gaat het snel mis. Er zijn verhalen van spelers die in korte tijd tienduizenden euro’s verliezen. Vaak volgt een neerwaartse spiraal van schulden, spanningen thuis en verminderde schoolprestaties. Steeds meer mensen kiezen daarom voor een gokstop via bijvoorbeeld Cruks: een landelijke uitsluitingsregeling. Inmiddels staan er meer dan 100.000 mensen ingeschreven, waarvan ongeveer de helft jonger is dan 32. Elke week komen daar honderden nieuwe inschrijvingen bij.
Jongeren hebben baat bij duidelijke voorlichting over hoe kansspelen werken en welke psychologische trucs bedrijven gebruiken om spelers te laten doorgaan. Het team van Voorlichting op Scholen geeft lessen waarin we leerlingen bewust maken van deze risico’s. Daarnaast bieden we ouderavonden waarin we ouders concrete tips geven om thuis het gesprek aan te gaan.
Het is belangrijk om deze gesprekken te voeren vóórdat jongeren hun eerste storting doen. Preventie werkt het beste als jongeren begrijpen hoe snel gokken kan escaleren, welke grenzen ze voor zichzelf kunnen stellen en waar ze hulp kunnen vinden.