Influencers hebben een enorme invloed op jongeren. Van make-up tot gadgets en kleding: wat hun favoriete creator gebruikt, lijkt direct een must-have te worden. Met de komst van functies als TikTok Shop wordt dat effect nog sterker. Jongeren kunnen nu producten kopen terwijl ze kijken naar de video’s van hun idolen. Maar wat betekent dat voor hun koopgedrag en vooral: hoe kunnen scholen en ouders jongeren helpen hier bewuster mee om te gaan?
Jongeren zien influencers als vrienden
Volgens onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) voelen jongeren zich vaak persoonlijk verbonden met influencers. Ze vertrouwen hun mening en nemen aanbevelingen sneller over dan van traditionele reclames. Dat maakt influencers krachtige verkopers vaak zonder dat jongeren zich daarvan bewust zijn.
Jongeren tussen de 12 en 18 jaar volgen gemiddeld tientallen influencers op verschillende platforms. Vooral op Instagram en TikTok spelen zij een grote rol bij het vormen van identiteit en smaak. Een kledingstuk dat een populaire creator draagt, wordt zo al snel een symbool van erbij horen.
De opkomst van TikTok Shop versterkt koopdrang
Sinds de introductie van TikTok Shop in Nederland kunnen gebruikers direct via het platform producten kopen die influencers promoten. Dat maakt de drempel om iets te kopen kleiner dan ooit. Jongeren klikken vanuit nieuwsgierigheid of impuls op een product link en rekenen met één druk op de knop af.
Volgens Emerce en Bright speelt TikTok in op een groeiende trend: social commerce. Hierbij vervaagt de grens tussen entertainment en verkoop. Creators verdienen commissie per verkoop, waardoor hun content soms meer lijkt op reclame dan op persoonlijke content. Toch herkennen jongeren dat verschil niet altijd.
Waarom jongeren zo gevoelig zijn
De gevoeligheid van jongeren voor beïnvloeding is deels biologisch te verklaren. Hun hersenen zijn nog in ontwikkeling en gericht op directe beloning en sociale bevestiging. Influencers spelen hier slim op in door herkenbare, positieve emoties te gebruiken denk aan humor, zelfvertrouwen of vriendschap.
Uit onderzoek van Riverty blijkt dat jongeren sneller geld uitgeven wanneer ze iets online zien dat hen een goed gevoel geeft. Ze denken minder na over de gevolgen, zoals schulden of spijt van aankopen. Vooral jongeren die moeite hebben met zelfcontrole of onzeker zijn over hun identiteit, lopen risico.
Wat kunnen scholen en ouders doen?
Het is belangrijk dat jongeren leren kritisch naar online invloed te kijken. Scholen kunnen dit thema behandelen in lessen over mediawijsheid of tijdens een voorlichting voor leerlingen. Daarbij kunnen onderwerpen als beïnvloeding, reclame en geldgedrag op een begrijpelijke manier aan bod komen.
Ouders kunnen thuis het gesprek aangaan over geld, status en reclame. Door samen naar een influencer te kijken en te bespreken wat echt en wat commercieel is, leren jongeren onderscheid te maken.
Daarnaast helpt het om jongeren bewust te maken van hun eigen gedrag. Waarom willen ze iets kopen? Omdat ze het echt nodig hebben of omdat iemand online het aanprijst?
Hoe wij helpen jongeren weerbaar te maken
Bij Voorlichting op Scholen merken we dat steeds meer scholen vragen om voorlichtingen over sociale media, geld en identiteit. Tijdens onze interactieve sessies bespreken we de invloed van online rolmodellen en laten we jongeren nadenken over hun eigen keuzes.
We combineren dit met praktische voorbeelden, zodat leerlingen begrijpen hoe marketing werkt én hoe ze zichzelf kunnen beschermen tegen online druk. Zo leren ze niet alleen slimmer om te gaan met geld, maar ook met sociale invloed.
Bekijk ons aanbod over digitale beïnvloeding en mediawijsheid of plan direct een voorlichting tijdens een projectweek.