Jongeren en vapen is één van de snelst groeiende zorgen binnen het onderwijs. Waar vapen enkele jaren geleden nog incidenteel voorkwam, zien scholen nu dat het gebruik steeds normaler wordt onder leerlingen. Gemeenten zoeken naar maatregelen, ouders maken zich zorgen en experts slaan alarm over extreem hoge nicotinegehaltes in sommige vapes. De vraag is dan ook niet óf scholen ermee te maken krijgen, maar hoe zij hier verantwoord mee omgaan.
Jongeren en vapen: meer nicotine dan gedacht
Het blijkt dat sommige vapes een nicotine hoeveelheid bevatten die vergelijkbaar is met honderden sigaretten. In één geval werd zelfs gesproken over een hoeveelheid gelijk aan 400 sigaretten.
Dat staat haaks op het beeld dat veel jongeren hebben. Zij denken vaak dat vapen “minder schadelijk” is dan roken. Bovendien zorgen zoete smaken, felle kleuren en een modern design ervoor dat het product onschuldig oogt. Toch is nicotine een zeer verslavende stof. Zeker bij jongeren, omdat hun hersenen nog volop in ontwikkeling zijn. Hoe eerder zij beginnen, hoe groter de kans op langdurige afhankelijkheid.
De nieuwe ‘smartvape’: nog verslavender
Daarnaast duikt er een nieuwe ontwikkeling op: de zogeheten smartvape. Volgens recente berichtgeving zijn deze varianten technisch zo ontworpen dat nicotine sneller en effectiever wordt afgegeven. Hierdoor ontstaat sneller gewenning.
Jongeren merken bijvoorbeeld dat zij onrustig worden zonder vape of moeite hebben zich te concentreren. Dat zijn signalen van beginnende afhankelijkheid. Jongeren en vapen is daarmee niet langer een experiment, maar een serieus preventie vraagstuk binnen scholen.
Waarom jongeren beginnen met vapen
Om jongeren en vapen goed te begrijpen, is het belangrijk te kijken naar de oorzaken:
- Zoete smaken maskeren de scherpe smaak van nicotine.
- Sociale druk speelt een grote rol binnen vriendengroepen.
- Via sociale media lijkt vapen normaal of zelfs “cool”.
- Jongeren onderschatten gezondheidsrisico’s.
Bovendien is een vape klein en makkelijk te verbergen. Daardoor is handhaving binnen scholen ingewikkelder dan bij traditionele sigaretten.
Jongeren en vapen vraagt om een structurele aanpak
Scholen staan voor een uitdaging. Alleen een verbod instellen is niet genoeg. Wanneer leerlingen het nut van regels niet begrijpen, zoeken zij naar manieren om ze te omzeilen. Daarom is kennis cruciaal. Jongeren moeten begrijpen wat nicotine doet met hun brein, hun concentratie en hun mentale gezondheid. Daarnaast is het belangrijk dat zij leren omgaan met groepsdruk. Vapen onder jongeren is geen tijdelijke trend. Integendeel, producten worden sterker en marketing wordt slimmer. Daarom is een structurele preventieve aanpak noodzakelijk.
Dat betekent:
- Duidelijke schoolregels én uitleg waarom die regels bestaan
- Actieve betrokkenheid van ouders
- Structurele voorlichting in plaats van een eenmalige les
- Aandacht voor weerbaarheid en groepsdruk
Alleen zo kunnen scholen voorkomen dat nicotineverslaving zich ongemerkt verspreidt onder leerlingen.