De term manosphere duikt steeds vaker op in nieuws en documentaires. Zo laat journalist Louis Theroux in zijn nieuwe documentaire Inside the Manosphere zien hoe deze online wereld groeit en welke ideeën daar rondgaan. Wat begint als een verzameling online communities over mannelijkheid, kan soms veranderen in een omgeving waarin vrouwenhaat, frustratie en extreme denkbeelden worden versterkt.
Wat begint als een verzameling online communities over mannelijkheid, kan echter uitgroeien tot een digitale omgeving waarin frustratie, vrouwenhaat en extreme denkbeelden elkaar versterken. Vooral jongeren kunnen via sociale media relatief gemakkelijk met dit soort content in aanraking komen.
Wat is de manosphere?
De manosphere is een verzamelnaam voor verschillende online communities waarin mannen praten over mannelijkheid, relaties en hun positie in de samenleving. Deze groepen zijn actief op platforms zoals YouTube, Reddit, Instagram en Telegram.
Binnen deze online wereld bestaan verschillende stromingen. Sommige influencers presenteren traditionele rolpatronen als oplossing voor onzekerheid bij mannen. Andere communities focussen sterk op frustraties rondom daten, relaties of feminisme.
Volgens experts ontstaat er binnen sommige van deze groepen een omgeving waarin extreme ideeën steeds normaler worden. Jongens krijgen bijvoorbeeld te horen dat vrouwen mannen moeten gehoorzamen of dat mannen hun dominantie moeten heroveren. In een artikel van het AD wordt beschreven dat opvallend veel jonge mannen dergelijke opvattingen inmiddels normaal vinden.
Niet iedere community binnen de manosphere is hetzelfde. Toch zien experts dat de grens tussen discussie, frustratie en radicalisering soms dun kan zijn. Ook tijdens voorlichtingen horen we regelmatig uitspraken van jongeren die duidelijk beïnvloed zijn door dit soort online narratieven.
De invloed van influencers
De documentaire van Louis Theroux laat zien hoe invloedrijk sommige online manfluencers inmiddels zijn. Veel van deze influencers bereiken miljoenen jongeren via video’s, podcasts en sociale media.
Hun boodschap begint vaak met onderwerpen zoals zelfdiscipline, succes en zelfvertrouwen. Daarna verschuift de inhoud soms naar sterke opvattingen over relaties, genderrollen en macht. Vanuit de documentaire blijken sommige influencers nauwelijks open te staan voor kritische vragen. Dat maakt het moeilijk om de ideeën binnen deze communities van buitenaf te doorbreken.
Voor jongeren kan deze content aantrekkelijk zijn omdat het duidelijke antwoorden lijkt te geven op ingewikkelde vragen over identiteit en relaties.
Snel geld verdienen als ingang
Tijdens voorlichtingen over online geld verdienen zien we regelmatig dat jongeren al bekend zijn met influencers uit deze online wereld. Veel influencers uit de manosphere koppelen hun boodschap namelijk aan succes, rijkdom en financiële onafhankelijkheid. Jongeren krijgen video’s te zien over:
- crypto en online trading
- dropshipping
- “side hustles”
- snel rijk worden via internet
Op het eerste gezicht lijken dit vooral tips over ondernemen of geld verdienen. Maar in sommige gevallen maakt dit deel uit van een bredere online cultuur waarin ook ideeën over mannelijkheid, macht en relaties worden verspreid. Zo wordt zichtbaar hoe verschillende online trends met elkaar verweven kunnen raken.
Van Instagram naar Telegram
Een ontwikkeling die tijdens voorlichtingen regelmatig naar voren komt, is dat jongeren vanuit platforms zoals Instagram worden doorgestuurd naar Telegramgroepen.
In die groepen worden video’s van influencers gedeeld en discussiëren jongeren verder over onderwerpen zoals succes, relaties en mannelijkheid. Soms worden daar ook adviezen gedeeld over geld verdienen of ondernemerschap.
Veel van deze Telegramgroepen zijn groot en internationaal. Tegelijk hebben politie en toezichthouders niet altijd goed zicht op wat er in deze besloten groepen gebeurt. Daardoor kunnen ideeën uit de manosphere zich relatief gemakkelijk verspreiden binnen gesloten online netwerken.
Frustratie en een gevoel van verlies
Een terugkerend thema binnen de manosphere is het idee dat mannen hun positie in de samenleving verliezen. Sommige influencers stellen dat mannen worden benadeeld in relaties, werk of onderwijs.
Experts waarschuwen dat zulke verhalen jongeren kunnen aanzetten tot wantrouwen tegenover vrouwen of tegenover maatschappelijke veranderingen. In gesprekken met leerlingen blijkt soms dat zij deze ideeën of uitspraken uit online video’s herkennen.
Dat betekent niet dat elke jongere die deze content kijkt zulke ideeën overneemt. Wel kan herhaling van dezelfde boodschap invloed hebben op hoe jongeren naar relaties en genderrollen kijken. Voor jongeren die zich al buitengesloten voelen, kan deze boodschap bovendien extra krachtig zijn.
De invloed op denkbeelden over relaties
In sommige delen van de manosphere wordt een sterk hiërarchisch beeld van relaties gepromoot. Mannen zouden dominant moeten zijn, terwijl vrouwen een ondergeschikte rol zouden moeten hebben.
Onderzoekers zien dat dit soort ideeën vooral via korte video’s en podcasts worden verspreid. Jongeren komen daardoor vaak eerst in aanraking met humor, provocatie of satire, voordat de onderliggende boodschap duidelijk wordt.
De documentaire van Theroux laat zien hoe ongemakkelijk deze gesprekken soms kunnen zijn. Tegelijk maakt hij zichtbaar hoe groot en invloedrijk deze online wereld inmiddels is geworden. Recensies van onder andere The Guardian laten zien dat deze online cultuur inmiddels wereldwijd onderwerp van debat is.
Waarom gesprekken op school belangrijk zijn
Online trends zoals de manosphere laten zien hoe snel ideeën zich via sociale media kunnen verspreiden. Jongeren komen dagelijks in aanraking met verschillende meningen over mannelijkheid, relaties en succes.
Tijdens voorlichtingen voor leerlingen bespreekt het team van Voorlichting op Scholen regelmatig onderwerpen zoals influencers, online subculturen en digitale groepsdruk. Ook tijdens ouderavonden blijkt dat ouders vaak verrast zijn door de online werelden waarin jongeren zich bewegen.
Door hierover in gesprek te gaan, krijgen jongeren meer inzicht in hoe online communities werken en hoe algoritmes invloed hebben op wat zij zien.
Online trends zijn dichterbij dan vaak wordt gedacht
De manosphere wordt soms gezien als een ver-van-ons-bed-show uit andere landen. In de praktijk blijkt dat jongeren in Nederland deze content ook tegenkomen via sociale media.
Dat maakt duidelijk hoe groot de invloed van online communities kan zijn, en hoe snel ideeën zich via platforms en influencers kunnen verspreiden.
Juist daarom is het belangrijk dat er ruimte blijft om met jongeren in gesprek te gaan over wat zij online zien en horen. Niet om direct te oordelen, maar om samen kritisch te kijken naar de verhalen en beelden die op internet rondgaan.
Want hoe beter jongeren begrijpen hoe online invloed werkt, hoe beter zij hun eigen mening kunnen vormen in een digitale wereld die voortdurend verandert.