De afgelopen dagen is de invloed van de manosphere opnieuw volop in het nieuws. Uit recente berichtgeving van NOS, Trouw en publicaties van Stichting School & Veiligheid blijkt dat steeds meer scholen signalen herkennen van online beïnvloeding onder jongens. Docenten horen opmerkingen over vrouwen, relaties en mannelijkheid die rechtstreeks lijken voort te komen uit online video’s, podcasts en socialmedia-accounts.
Voor veel ouders en scholen roept dat vragen op. Want wanneer hoort dit bij pubergedrag of stoer online taalgebruik, en wanneer ontstaat er een bredere online beïnvloeding die impact heeft op sociale veiligheid in de klas? De aandacht voor manosphere jongeren groeit snel, juist omdat scholen merken dat online ideeën steeds vaker offline zichtbaar worden.
Eerder schreven wij al over de bredere online cultuur achter deze ontwikkeling in ons artikel over de documentaire van Louis Theroux en de opkomst van de manosphere onder jongeren.
Wat is de manosphere?
De manosphere is een verzamelnaam voor online communities, influencers en contentmakers die vooral gericht zijn op mannelijkheid, succes, status, daten en verhoudingen tussen mannen en vrouwen. Binnen die online wereld lopen onderwerpen sterk uiteen. Sommige content gaat over zelfontwikkeling, discipline of fitness, terwijl andere delen van de manosphere juist extreme of vrouwonvriendelijke ideeën verspreiden.
Bekende namen zoals Andrew Tate hebben ervoor gezorgd dat deze online cultuur veel zichtbaarder is geworden onder jongeren. Via TikTok, YouTube, Instagram en podcasts komen jongens voortdurend korte video’s tegen waarin rijkdom, dominantie en “sterk mannelijk gedrag” worden verheerlijkt.
Wat deze content krachtig maakt, is dat algoritmes jongeren steeds meer vergelijkbare video’s laten zien. Jongeren die één video bekijken over succes of mannelijkheid, krijgen daarna vaak automatisch extremere content aangeboden.
Waarom manosphere jongeren aanspreekt
Veel experts benadrukken dat het belangrijk is om genuanceerd naar dit onderwerp te kijken. Niet iedere jongen die naar dit soort video’s kijkt ontwikkelt problematisch gedrag. Toch zijn jongeren in een kwetsbare levensfase vaak gevoelig voor online influencers die simpele antwoorden geven op onzekerheid, status of identiteit.
Juist in de puberteit zijn jongeren bezig met vragen als:
- Hoe hoor ik erbij?
- Wat betekent mannelijkheid?
- Hoe krijg ik respect?
- Hoe ga ik om met afwijzing of onzekerheid?
Online influencers spelen daar slim op in. Ze presenteren succes, geld, spierkracht en controle als oplossing voor onzekerheid. Dat maakt de boodschap aantrekkelijk, zeker voor jongeren die zoeken naar zelfvertrouwen of erkenning.
Daarbij speelt groepsdruk een grote rol. Jongeren delen video’s met elkaar, herhalen uitspraken uit podcasts of nemen online taalgebruik over in de klas. Daardoor verschuiven ideeën soms langzaam van “grappige online content” naar gedrag dat invloed heeft op de sfeer op school.
Docenten herkennen steeds vaker signalen in de klas
Volgens recente berichtgeving van Trouw herkennen steeds meer docenten uitspraken en gedrag die samenhangen met de manosphere. Leraren horen bijvoorbeeld opmerkingen waarin vrouwen worden weggezet, jongens spreken over dominantie in relaties of herhalen uitspraken van bekende influencers alsof het feiten zijn.
School & Veiligheid publiceerde hierover onlangs een factsheet en een uitgebreid rapport voor onderwijsprofessionals. Daarin beschrijven scholen dat manosphere jongeren invloed kan hebben op sociale veiligheid, omgangsvormen en groepsdynamiek in de klas.
Opvallend is dat het niet alleen gaat om extreme uitspraken. Vaak begint het subtieler:
- kleinerende grappen over meisjes,
- negatieve opmerkingen over feminisme,
- ideeën over “echte mannen”,
- het verheerlijken van agressief of dominant gedrag,
- of het normaliseren van controle in relaties.
Voor scholen is het soms lastig om die signalen goed te duiden. Online trends veranderen snel en jongeren gebruiken vaak ironie of humor, waardoor beïnvloeding minder zichtbaar lijkt.
Het onderwerp speelt ook steeds vaker op scholen zelf
Vanuit ons werk merken wij bovendien dat dit onderwerp steeds zichtbaarder wordt in de praktijk. Scholen stellen vaker de vraag of een mannelijke spreker bepaalde lessen kan geven, bijvoorbeeld rondom sociale media, online gedrag of relaties. Daarbij geven sommige scholen aan dat jongens sneller luisteren naar een mannelijke gastdocent wanneer onderwerpen als mannelijkheid, respect of online influencers worden besproken.
Tegelijkertijd zien we dat de invloed van manosphere jongeren niet beperkt blijft tot één specifiek thema of één losse les. Het onderwerp sijpelt door in vrijwel alle gesprekken die we met jongeren voeren over mediawijsheid, groepsdruk, online gedrag en sociale omgang. Uitspraken over dominantie, status, relaties of “hoe mannen zich horen te gedragen” komen steeds vaker spontaan terug tijdens lessen.
Juist daarom is het belangrijk dat scholen deze ontwikkeling niet alleen zien als een tijdelijke online trend. De online leefwereld van jongeren verandert snel, en ideeën die online populair worden, kunnen invloed hebben op hoe jongeren naar zichzelf en anderen kijken.
Wanneer wordt online beïnvloeding problematisch?
Niet iedere jongen die geïnteresseerd is in mannelijkheid, fitness of succescontent raakt automatisch beïnvloed door schadelijke ideeën. Dat onderscheid is belangrijk. Toch waarschuwen experts dat sommige online communities jongeren langzaam kunnen meenemen richting zwart-witdenken of vrouwonvriendelijke overtuigingen.
Problematisch wordt het vooral wanneer jongeren:
- respect voor anderen verliezen,
- steeds extremere content consumeren,
- vrouwen structureel minderwaardig noemen,
- agressief reageren op kritiek,
- of online ideeën meenemen naar gedrag op school.
Daarbij benadrukken wij en deskundigen dat verbieden of hard straffen vaak niet voldoende werkt. Jongeren trekken zich dan juist verder terug in online groepen waar zij bevestiging krijgen.
Het gesprek voeren is belangrijker dan verbieden
Voor scholen en ouders ligt de grootste uitdaging vaak niet in controle, maar in gesprek. Jongeren hebben behoefte aan volwassenen die nieuwsgierig blijven naar hun online wereld zonder direct te veroordelen.
Dat betekent niet dat grensoverschrijdend gedrag geaccepteerd moet worden. Wel helpt het om verder te kijken dan alleen de uitspraak zelf. Waarom spreekt bepaalde content jongeren aan? Welke onzekerheid of behoefte zit daaronder? En hoe leren jongeren kritisch kijken naar online beïnvloeding?
Juist mediawijsheid speelt hierin een belangrijke rol. Jongeren moeten leren herkennen hoe algoritmes werken, hoe influencers verdienen aan aandacht en hoe online communities meningen kunnen versterken.
Binnen lessen over digitale leefwereld merken wij regelmatig dat jongeren zich soms nauwelijks bewust zijn van de invloed van hun online feed. Veel uitspraken voelen voor hen “normaal”, simpelweg omdat zij die dagelijks voorbij zien komen.
De online leefwereld van jongeren verandert snel
De aandacht voor manosphere jongeren laat opnieuw zien hoe sterk online trends invloed kunnen hebben op gedrag, groepsvorming en sociale veiligheid op school. Waar eerdere discussies vooral gingen over schermtijd of social media, zien scholen nu steeds vaker dat online ideeën direct zichtbaar worden in gesprekken, relaties en omgangsvormen tussen jongeren.
Dat vraagt niet alleen om duidelijke grenzen, maar ook om kennis van de online leefwereld van jongeren. Want wie begrijpt waar trends vandaan komen en waarom jongeren ermee bezig zijn, kan het gesprek beter voeren voordat online beïnvloeding problematisch wordt.