Online misbruik onder jongeren is een groeiend maatschappelijk probleem dat niet langer genegeerd kan worden. Uit recent onderzoek blijkt dat één op de twee jongeren te maken krijgt met online seksueel misbruik of seksuele intimidatie. Deze cijfers laten zien dat online misbruik geen uitzondering is, maar een realiteit waar veel leerlingen dagelijks mee geconfronteerd worden. Juist daarom ligt hier een duidelijke verantwoordelijkheid voor het onderwijs.
Wat verstaan we onder online misbruik?
Online misbruik kent verschillende vormen en speelt zich af op digitale platforms waar jongeren veel tijd doorbrengen, zoals WhatsApp, Snapchat en Instagram. Het gaat onder andere om het ontvangen van ongewenste seksuele berichten of beelden, seksuele opmerkingen, grooming door volwassenen en sextortion, waarbij jongeren worden afgeperst met intiem beeldmateriaal. Ook het gebruik van seksuele deep fakes neemt toe. Deze vormen van online misbruik zijn vaak onzichtbaar voor volwassenen, maar hebben grote gevolgen voor jongeren.
Volgens het Nederlands Jeugdinstituut raakt online misbruik jongeren in alle lagen van de samenleving en is het probleem structureel van aard. Jongeren ervaren het vaak als iets waar zij zelf verantwoordelijk voor zijn, waardoor zij minder snel hulp zoeken.
De impact van online misbruik op jongeren
De gevolgen van online misbruik zijn groot en langdurig. Jongeren kampen regelmatig met angstklachten, schaamtegevoelens en een verminderd gevoel van veiligheid, zowel online als offline. Wat het probleem versterkt, is dat veel jongeren hierover zwijgen. Schaamte, schuldgevoelens en angst voor reacties zorgen ervoor dat ervaringen niet gedeeld worden. Slechts een klein deel van de slachtoffers doet aangifte of zoekt professionele hulp, waardoor signalen vaak onopgemerkt blijven.
Deze psychische belasting kan invloed hebben op schoolprestaties, sociale relaties en het zelfbeeld van jongeren. Daarom is het belangrijk dat scholen online misbruik niet zien als iets dat zich buiten de schoolmuren afspeelt, maar als een onderwerp dat direct raakt aan het welzijn van leerlingen.
Online misbruik vraagt om meer dan alleen thuis of online
De online leefwereld is onlosmakelijk verbonden met het dagelijks leven van jongeren. Wat online gebeurt, nemen zij mee de klas in. Scholen spelen een cruciale rol in het bespreekbaar maken van online misbruik. Door structureel aandacht te besteden aan online veiligheid en grenzen, leren jongeren eerder herkennen wanneer gedrag niet oké is en weten zij beter waar zij terechtkunnen voor hulp.
Het NJi benadrukt dat online misbruik onderdeel moet zijn van bredere seksuele vorming en mediawijsheid. Door dit thema te integreren in het onderwijs, ontstaat er ruimte voor gesprek, herkenning en preventie.
Online misbruik vraagt om structurele aandacht
Wij ondersteunen scholen bij het bespreekbaar maken van online misbruik op een manier die aansluit bij de belevingswereld van jongeren. Tijdens onze voorlichting voor leerlingen gaan wij in op online grenzen, respect, groepsdruk en het herkennen van risicovolle situaties. Daarbij staat niet het verbieden centraal, maar het versterken van weerbaarheid en bewustzijn.
Online misbruik onder jongeren is geen incident, maar een structureel probleem dat vraagt om een gezamenlijke aanpak. Door het onderwerp bespreekbaar te maken op school, creëren we een veilige omgeving waarin jongeren zich gehoord voelen en eerder hulp durven te zoeken.