Steeds meer jongeren besteden geld aan hun favoriete games. Een nieuw zwaard, een zeldzame skin of een extra leven: in veel spellen kun je met echt geld virtuele voordelen kopen. Dit fenomeen, ook wel pay to win genoemd, zorgt voor oneerlijke speelvelden en financiële verleidingen, vooral bij jonge spelers. Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt zelfs dat sommige games bewust gebruikmaken van oneerlijke tactieken om kinderen geld te laten uitgeven.
Wat betekent ‘pay to win’?
‘Pay to win’, vaak afgekort als P2W, verwijst naar games waarin spelers die betalen, sneller of beter kunnen presteren dan spelers die dat niet doen. Denk aan snellere progressie, sterkere wapens of exclusieve voorwerpen. Volgens gamers vervaagt de grens tussen eerlijke beloningen en oneerlijke voordelen steeds meer. Zelfs in populaire titels zoals Overwatch en Roblox duiken vormen van pay to win op, waardoor de game minder draait om vaardigheid en meer om geld.
Waarom jongeren zo kwetsbaar zijn
Voor jongeren zijn games niet zomaar een hobby, maar een belangrijk onderdeel van hun sociale leven. Wie een coole skin of extra upgrade heeft, kan indruk maken op vrienden of sneller meedoen op niveau. Game-ontwikkelaars spelen hier slim op in door met beperkte tijdsaanbiedingen, felgekleurde knoppen en virtuele valuta te werken. De Consumentenbond stelt dat dit vergelijkbaar is met psychologische trucs die kinderen aanzetten tot impulsaankopen.
Bovendien is virtueel geld vaak moeilijk te overzien. Jongeren geven geen “echte euro’s” uit, maar munten of diamanten. Daardoor lijkt het minder serieus tot de rekening komt.
Nieuwe betaalvormen: Tikkies en online deals tussen spelers
Naast aankopen in de game zelf, zien wij binnen Voorlichting op Scholen ook een opkomend fenomeen: jongeren die elkaar rechtstreeks betalen via betaalapps zoals Tikkie of betaalverzoeken via sociale media of Discord. Ze betalen bijvoorbeeld voor een bepaalde rol of status binnen een game, of om toegang te krijgen tot een exclusieve server of groep.
Hoewel hier online weinig officiële informatie over te vinden is, horen wij tijdens onze voorlichtingen op scholen regelmatig van leerlingen dat dit voorkomt. Het gaat vaak om kleine bedragen een paar euro voor een hogere rang of voorrang in een spel. Toch schuilt hierin een risico: deze betalingen gebeuren buiten toezicht van ouders of ontwikkelaars. Jongeren kunnen daardoor onbewust te maken krijgen met misleiding, chantage of zelfs digitale afpersing.
Dit soort transacties maakt het speelveld nog oneerlijker en vergroot bovendien de kans op grensoverschrijdend gedrag tussen spelers. Het laat zien hoe online betaalgedrag steeds meer verschuift van officiële winkels naar onderlinge afspraken.
Oneerlijke verleiding of slimme marketing?
Niet elke game met aankopen is direct pay to win. Sommige spellen bieden cosmetische items aan zonder invloed op het spelverloop. Toch is er een dunne lijn. Op verschillende platforms discussiëren spelers al jaren of premiumfuncties, zoals snellere beloningen, het spel oneerlijk maken.
De marketing rondom dit systeem is geraffineerd. Jongeren worden beloond met dopamine wanneer ze iets nieuws kopen of winnen. Daardoor groeit de drang om opnieuw te betalen. Dit kan leiden tot verslavingsgedrag, iets waar ook scholen en ouders alert op moeten zijn.
Wat kunnen scholen en ouders doen?
Ouders en docenten spelen een cruciale rol in bewustwording. Jongeren moeten leren herkennen wanneer een game eerlijk is, en wanneer ze gemanipuleerd worden om te betalen.
Wij bieden hierover interactieve voorlichtingen voor leerlingen en ouderavonden. Tijdens deze sessies bespreken wij onderwerpen als online verleidingen, digitale verslaving en financiële bewustwording. Zo leren jongeren verstandig omgaan met geld ook in virtuele werelden.
De toekomst van geld in games
De discussie over pay to win is nog lang niet voorbij. Europese consumentenorganisaties pleiten voor strengere regels, en sommige landen verbieden al lootboxen. Toch blijft het verdienmodel aantrekkelijk voor ontwikkelaars. Zolang winst boven spelplezier staat, blijft de uitdaging bestaan om jongeren te beschermen tegen digitale verleiding, zeker nu ook onderlinge betaalafspraken tussen spelers steeds vaker voorkomen.