Seksuele intimidatie op school komt vaker voor dan veel mensen denken. Dat blijkt uit recent onderzoek waarover NOS Stories bericht. Leerlingen geven aan dat grensoverschrijdend gedrag, ongepaste opmerkingen en zelfs fysiek seksueel wangedrag regelmatig voorkomen binnen de schoolmuren. Toch blijft veel onzichtbaar. Schaamte, groepsdruk en angst om niet serieus genomen te worden spelen daarbij een grote rol.
Wat extra zorgwekkend is: seksuele intimidatie op school vindt niet alleen plaats tussen leerlingen onderling. Uit signalen blijkt dat ook docenten zich in sommige gevallen schuldig maken aan grensoverschrijdend gedrag. Wanneer een volwassene met een machtspositie betrokken is, is de impact nog groter. Dat maakt het probleem ernstiger en complexer.
Wat verstaan we onder seksuele intimidatie op school?
Seksuele intimidatie op school kent verschillende vormen. Denk aan ongewenste opmerkingen over iemands lichaam, seksuele grappen in de klas, het verspreiden van naaktbeelden zonder toestemming of ongewenste aanrakingen. Daarnaast vindt een deel van het gedrag ook online plaats, bijvoorbeeld via sociale media of groepsapps.
Wanneer dit gedrag van leerling tot leerling plaatsvindt, is dat al schadelijk. Maar wanneer een docent over de grens gaat, is er sprake van een duidelijke machtsongelijkheid. Een leerling kan zich dan nóg minder veilig voelen om iets te zeggen. Bovendien kan verwarring ontstaan: “Mag dit?” of “Stel ik me aan?”
Waarom is seksuele intimidatie door docenten extra ernstig?
Allereerst hebben leraren een voorbeeldfunctie. Zij dragen verantwoordelijkheid voor een veilige leeromgeving. Wanneer juist zij grensoverschrijdend gedrag vertonen, wordt het vertrouwen in de school aangetast.
Daarnaast is er sprake van afhankelijkheid. Leerlingen zijn afhankelijk van beoordelingen, begeleiding en soms aanbevelingen. Daardoor kan een leerling zich onder druk gezet voelen om te zwijgen. Ook kan de schade langduriger zijn. Seksuele intimidatie op school door een volwassene tast het gevoel van veiligheid fundamenteel aan. Het kan leiden tot angstklachten, schaamte en wantrouwen tegenover autoriteiten.
Waarom blijft seksuele intimidatie op school vaak verborgen?
Ten eerste speelt schaamte een grote rol. Slachtoffers zijn bang voor reacties van klasgenoten of collega’s. Daarnaast is er angst om niet geloofd te worden.
Bovendien worden seksuele opmerkingen soms gebagatelliseerd als “grapjes”. Toch draagt die normalisering bij aan een onveilig klimaat. Zeker wanneer volwassenen daarin meegaan, wordt de grens steeds verder opgerekt.
Wat kunnen scholen doen tegen seksuele intimidatie op school?
Allereerst is duidelijke normstelling cruciaal. Scholen moeten expliciet uitspreken dat seksuele intimidatie op school, in welke vorm dan ook, onacceptabel is. Dit geldt voor leerlingen én voor medewerkers.
Daarnaast is het belangrijk dat er een heldere meld structuur is. Leerlingen moeten weten bij wie zij terechtkunnen. Even belangrijk is dat meldingen serieus en zorgvuldig worden opgepakt. Verder vraagt dit om preventieve aandacht. Door thema’s als grenzen, consent, machtsverhoudingen en professioneel handelen bespreekbaar te maken, ontstaat meer bewustwording. Training en deskundigheidsbevordering binnen het team zijn daarbij essentieel.
Investeren in sociale veiligheid
Seksuele intimidatie op school is geen incident, maar een vraagstuk dat vraagt om structurele aandacht. Dat geldt temeer wanneer ook volwassenen betrokken kunnen zijn.
Een veilige schoolcultuur ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om heldere afspraken, voorbeeldgedrag van professionals en open gesprekken met leerlingen.