Het vuurwerk debat laait elk jaar weer op, maar nu steeds meer gemeenten kiezen voor een lokaal vuurwerkverbod, verandert er daadwerkelijk iets voor jongeren. Hoewel het landelijke verbod pas vanaf 2026/2027 wordt verwacht, hebben tientallen gemeenten al bepaald dat inwoners deze jaarwisseling geen siervuurwerk meer mogen afsteken. Voor jongeren, die vuurwerk vaak zien als traditie, uitdaging of groepsmoment, zorgt dat voor onzekerheid: wat mag er nog wel, waarom verschilt dit per plaats en hoe ga je om met deze nieuwe regels?
Gemeenten trekken de eerste streep, met grote gevolgen voor jongeren
Omdat het landelijke verbod nog niet van kracht is, ontstaat er een lappendeken van regels. In de ene gemeente is vuurwerk nog toegestaan, terwijl het in de buurgemeente verboden is. Dat zorgt voor verwarring bij jongeren. Zij weten soms niet precies welke regels gelden of waarom hun gemeente strenger is dan anderen.
Voor veel jongeren voelt vuurwerk afsteken als een traditie waar ze naar uitkijken. Wanneer dat lokaal verboden wordt, ontstaat spanning: sommigen zoeken alternatieven, anderen trekken naar omliggende gemeenten waar vuurwerk nog wél mag. Hierdoor gaan jongeren veel op pad rond de jaarwisseling, wat weer nieuwe risico’s met zich meebrengt.
Illegaal vuurwerk blijft aantrekkelijk en gevaarlijk
Uit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de mensen die normaal vuurwerk afsteekt, dat ondanks beperkingen toch wil blijven doen. Dat patroon zien we ook bij jongeren, vooral wanneer vuurwerk lokaal verboden is maar de behoefte aan spanning blijft bestaan. Jongeren zoeken manieren om vuurwerk te regelen, vaak via illegale kanalen of online verkopers.
Illegaal vuurwerk is zwaarder, onvoorspelbaarder en veroorzaakt aantoonbaar meer letsel dan legaal siervuurwerk. Omdat jongeren soms uitwijken naar donkere speeltuinen, woonwijken of verlaten plekken, nemen de risico’s toe. Ook de druk op politie en handhaving groeit juist in gemeenten met een lokaal verbod, omdat de verleiding groot blijft en jongeren meer risico nemen om niet betrapt te worden.
Groepsdruk wordt sterker wanneer regels strenger worden
Wat verboden is, wordt soms juist interessanter. Binnen vriendengroepen speelt die dynamiek een grote rol. Jongeren dagen elkaar sneller uit om toch vuurwerk af te steken, juist omdat het niet overal meer mag. Wie niet meedoet, voelt zich sneller buitengesloten. Hierdoor worden grenzen opgerekt en nemen jongeren beslissingen die ze individueel misschien niet zouden nemen.
Filmpjes op TikTok of Snapchat versterken dit effect. Jongeren zien anderen experimenteren en voelen de druk om ook iets te laten zien. Het verbod maakt vuurwerk afsteken niet alleen illegaal, maar ook spannender en dat is precies waar risico’s toenemen.
Wat kunnen ouders en scholen doen?
Omdat het landelijke verbod nog niet ingegaan is en regels per gemeente verschillen, is goede communicatie belangrijk. Jongeren hebben behoefte aan duidelijkheid: wat mag hier wel? Wat zijn de risico’s van illegaal vuurwerk? En hoe ga je om met groepsdruk wanneer anderen toch iets willen afsteken?
Open gesprekken helpen jongeren om verstandige keuzes te maken. Niet door alleen te waarschuwen, maar door te vragen naar hun mening en ervaringen. Een eerlijk gesprek over spanning, grenzen en verantwoordelijkheid voorkomt dat jongeren op zoek gaan naar gevaarlijke alternatieven.
Zo zorgen we samen voor een veilige jaarwisseling, ook wanneer regels veranderen en tradities verschuiven.