Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) slaat alarm. Hulpverleners zien steeds vaker vergiftigingen door zogenoemde edibles of drugs snoep, maar ook door middelen die mensen zelf injecteren en online aanschaffen. Tegelijkertijd groeit de handel in pillen en andere drugs via sociale media en chatapps, waardoor jongeren makkelijker dan ooit met deze middelen in aanraking komen.
Voor scholen en ouders is dit een belangrijke ontwikkeling. Niet alleen omdat de middelen gevaarlijk zijn, maar vooral omdat ze steeds normaler lijken. Kleurrijke verpakkingen, influencers, besloten online groepen en anonieme verkoopkanalen zorgen ervoor dat de drempel lager wordt, terwijl de gezondheidsrisico’s juist toenemen.
Wat zijn Edibles?
Edibles zijn snoepjes waarin een werkzame drug is verwerkt, zoals cannabis of een synthetische stof. Denk aan gummies, snoepjes, chocolaatjes of andere eetbare producten die nauwelijks te onderscheiden zijn van gewone snacks. Juist dat maakt deze producten gevaarlijk. Ze zien er aantrekkelijk uit, zijn eenvoudig mee te nemen en worden soms zelfs onbedoeld gegeten door kinderen. Het NVIC ziet daarom een duidelijke stijging van het aantal vergiftigingen door deze zogenoemde edibles.
Daarnaast blijkt dat jongeren niet altijd weten hoeveel werkzame stof erin zit. Bij eetbare drugs duurt het bovendien langer voordat het effect merkbaar is. Sommige gebruikers nemen daardoor extra, waardoor de kans op een ernstige overdosis groter wordt.
Sociale media maken de stap kleiner
Waar drugs vroeger vooral via vrienden of dealers werden aangeboden, verloopt dat tegenwoordig steeds vaker online.
Via sociale media, chatapps en besloten groepen worden jongeren geconfronteerd met:
- advertenties of video’s waarin middelen worden aangeprezen;
- accounts die pillen of gummies aanbieden;
- doorverwijzingen naar versleutelde chat apps;
- influencers of contentmakers die drugsgebruik normaliseren.
De online omgeving zorgt ervoor dat verkoop anoniemer, sneller en toegankelijker wordt. Jongeren hoeven de straat niet meer op om met drugs in aanraking te komen; de handel verschijnt simpelweg tussen hun dagelijkse socialmediafeed.
Online pillenhandel groeit verder
Journalist Danny Ghosen waarschuwde onlangs opnieuw voor de groeiende online pillenhandel. Volgens hem vormen de recente incidenten rondom zogenoemde Funcaps slechts het topje van de ijsberg. Achter veel sociale media-accounts gaat een professionele handel schuil waarbij nieuwe middelen voortdurend worden aangeboden.
Voor jongeren is het vaak lastig om het verschil te zien tussen betrouwbare informatie, reclame en misleidende verkoop. Daarbij speelt nieuwsgierigheid een grote rol. Wanneer leeftijdsgenoten positieve ervaringen delen of populaire creators bepaalde producten normaliseren, kan de indruk ontstaan dat de risico’s meevallen.
Niet alleen drugs vormen een risico
Het NVIC ziet daarnaast een sterke toename van vergiftigingen door injecteerbare middelen die online worden gekocht. Dat gaat onder meer om afslankmiddelen en experimentele stoffen die zonder begeleiding van een arts worden gebruikt. Volgens het centrum weten gebruikers soms zelf niet eens precies wat zij inspuiten. Sociale media spelen ook hierbij een belangrijke rol in de populariteit van deze producten. Hoewel deze middelen niet specifiek op jongeren zijn gericht, laat de ontwikkeling zien hoe eenvoudig risicovolle producten tegenwoordig online verkrijgbaar zijn.
Waarom juist jongeren kwetsbaar zijn
De adolescentie is een periode waarin jongeren nieuwsgierig zijn, experimenteren en gevoelig zijn voor groepsinvloed. Online komt daar nog een extra factor bij: algoritmes laten steeds vaker vergelijkbare video’s en berichten zien zodra iemand interesse toont in een bepaald onderwerp.
Daardoor kunnen jongeren ongemerkt terechtkomen in een stroom van video’s waarin drugsgebruik, afslankmiddelen of andere risicovolle producten steeds normaler lijken. Het gaat dan niet alleen om verkoop, maar ook om sociale bevestiging en de indruk dat “iedereen het doet”.
Wat kunnen scholen en ouders doen?
Het voorkomen van middelengebruik begint niet bij het verbieden van sociale media, maar bij het versterken van digitale weerbaarheid. Jongeren hebben behoefte aan betrouwbare informatie over hoe online beïnvloeding werkt en waarom niet alles wat zij zien veilig of betrouwbaar is.
Bespreek daarom niet alleen de gevaren van drugs, maar ook hoe online verkoop eruit ziet, waarom aantrekkelijke verpakkingen misleidend kunnen zijn en hoe sociale media invloed uitoefenen op keuzes. Door nieuwsgierigheid bespreekbaar te maken zonder direct te veroordelen, ontstaat meer ruimte voor eerlijke gesprekken en bewustere keuzes.
Digitale weerbaarheid is ook middelenpreventie
Edibles, online pillenhandel en nieuwe trends rondom middelengebruik laten zien dat gezondheid en mediawijsheid steeds vaker met elkaar verbonden zijn. Jongeren groeien op in een digitale omgeving waarin risicovolle producten slechts enkele klikken verwijderd zijn.
Door jongeren te leren hoe online beïnvloeding werkt en hoe zij betrouwbare informatie kunnen herkennen, versterken scholen niet alleen hun digitale vaardigheden, maar ook hun weerbaarheid tegen risicovol middelengebruik.